Депутаттар Қазақстандағы АЭА тиімділігін арттыруға бағытталған жаңа тәсілдерді ұсынды

2026 жылғы 21 мамырда Мәжілістің жалпы отырысында депутаттар машина жасау саласын дамытуға қатысты заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады, деп хабарлайды Zakon.kz.

Депутат Айтуар Қошмамбетовтің айтуынша, бұл заң жобасы Қазақстан Республикасының Конституциясының 61-бабы 1-тармағына, сондай-ақ "Парламент және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Конституциялық заңның 15-бабы 1 және 2-тармақтарына сәйкес әзірленген.

"Заң жобасы қолданыстағы заңнамаға тек нақты, нүктелік өзгерістер енгізуді көздейді. Алайда ол тек машина жасау саласына ғана емес, жалпы өңдеу өнеркәсібіне қатысты мәселелерді де қамтиды. Құжатқа Кәсіпкерлік кодексі, Экологиялық кодекс, сондай-ақ "Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы", "Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы", "Өнеркәсіптік саясат туралы" заңдар және салық салуға қатысты бірқатар заңнамалық актілерге өзгерістер енгізу ұсынылған",- деді ол.

Заң жобасы машина жасау және жалпы өнеркәсіпті дамытуға байланысты бірнеше маңызды бағытты қамтиды. Арнайы экономикалық аймақтардың (СЭЗ) тиімділігін арттыру үшін жаңа тәсілдер ұсынылған. Олар:

• орта және жоғары деңгейде өңделген өнімдер шығаратын басым қызмет түрлерін белгілеу;
• СЭЗ қатысушыларының шарттық міндеттемелерін орындауын күшейтілген түрде бақылау;
• СЭЗ-ге қатысушылар үшін критерийлер енгізу, яғни қайталанатын өндірістер мен сұранысқа ие емес өнім шығаруды болдырмау.

Сондай-ақ "аумақтық кластер" ұғымын өзгертіп, оның орнына "өнеркәсіптік кластер" деген түсінік енгізу ұсынылады. Бұл ретте географиялық орналасу талабы алынып тасталады. Яғни, әртүрлі өңірлерде орналасқан кәсіпорындар бір кластерге бірігіп, ел ішіндегі өндірістік байланыстарды дамыта алады.

"Бұдан бөлек, мәслихаттарға мемлекеттік инвестициялар мен квазимемлекеттік сектор қаражаты есебінен салынатын нысандарда отандық құрылыс материалдары мен жабдықтардың қолданылуын бақылау комиссиясын құру құзыретін беру ұсынылған. Бұл шара мердігерлердің отандық өнімнің орнына импорттық тауарларды пайдалануын азайтуға бағытталған. Заң жобасында сонымен қатар ішкі өндірістегі үлесті арттыру және локализацияны тереңдету бойынша қарсы міндеттемелер енгізу қарастырылған. Ол отандық өндірушілерді қолдап, жоғары қосылған құны бар өнім шығаруды ынталандыруға бағытталған",- деп атап өтті депутат.

Сондай-ақ түсті және қара металдардың сынықтары мен қалдықтарын жинау, сақтау, қайта өңдеу және сату қызметін реттейтін нормалар енгізіледі. Бұл салада жұмыс істейтін заңды тұлғалардың міндеттері нақты айқындалады.