Мектептерде жасанды интеллектіні қолдану стандарты бекітілді

2026 жылғы 28 қыркүйекте Оқу-ағарту министрінің міндетін атқарушының бұйрығымен Қазақстанның орта білім беру жүйесінде жасанды интеллектіні (ЖИ) қолдану стандарты бекітілді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Стандарт меншік нысаны мен ведомстволық бағыныстылығына қарамастан, барлық орта білім беру ұйымдарына қолданылады.

Жасанды интеллектіні қолдану кезінде мынадай талаптар сақталуы керек:

• ЖИ көмекші құрал ретінде пайдаланылады және педагогтің кәсіби қызметі мен жауапкершілігін алмастырмайды;
• ЖИ-ді қолдану оқыту мақсаттарына, білім алушының жасына, білім деңгейіне және оқу қажеттіліктеріне сәйкес болуы керек;
• ЖИ білім алушының өз бетінше оқу және ойлау әрекетін алмастырмауы тиіс; ЖИ көмегімен жасалған нәтижелерді оны пайдаланған адам олардың дұрыстығы мен қолдану мақсатына сәйкестігі тұрғысынан тексеруі керек;
• ЖИ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қолданылуы қажет.

Бұл ретте білім беру ұйымының тиісті шешім қабылдауға құзыретті қызметкерінің қатысуынсыз оқу нәтижелерін бағалау, білім алушыға педагогикалық немесе тәртіптік ықпал ету шараларын қолдану, сондай-ақ оның құқықтары мен заңды мүдделеріне тікелей әсер ететін өзге де шешімдерді автоматты түрде қабылдауға жол берілмейді.

Үшінші тараптың ЖИ құралдарына жіберілетін оқу материалдарындағы жеке деректер заңнамада оларды өңдеуге рұқсат берілген жағдайларды қоспағанда, алдын ала иесіздендірілуі керек.

Білім алушыларға ЖИ құралдарында есептік жазба ашу кезінде тиісті сервистердің жас шектеулері мен Қазақстан заңнамасы ескеріледі. Заңнамада көзделген жағдайларда заңды өкілінің келісімі қажет.

Оқу тапсырмаларын орындау кезінде ЖИ қолдану

Педагог оқыту мақсатына, оқу әрекетінің сипатына және білім алушылардың жасына қарай әрбір оқу тапсырмасы, жұмыс түрі, тақырып немесе оқу бағдарламасының бөлімі үшін төмендегі режимдердің бірін белгілейді:

Өз бетінше орындау – оқу жұмысын жасау немесе мазмұнын елеулі түрде өзгерту үшін ЖИ қолдануға болмайды. ЖИ-ді шектеулі қолдану – педагог белгілеген шектеулер аясында пайдалануға рұқсат етіледі. ЖИ-ді қолдануға рұқсат беру – оқу тапсырмасының мақсатына жету үшін қажетті көлемде ЖИ пайдалануға болады. Бұл ретте Стандарт талаптары сақталуы керек.

Таңдалған режим тапсырманы орындау басталғанға дейін білім алушыларға жеткізіледі. Егер режим белгіленбесе, жұмысты өз бетінше орындау тәртібі қолданылады.

Егер белгіленген режим оқу жұмысын жасау немесе оның мазмұнын елеулі түрде өзгерту үшін ЖИ қолдануға мүмкіндік берсе, білім алушы оны пайдаланғаны туралы хабарлап, қандай ЖИ құралын қолданғанын көрсетуі керек.

Оқу тапсырмасының мақсатына тікелей қатысы болмаса, білім алушыдан ЖИ құралымен өзара әрекеттесу тарихын толық ұсынуды немесе жұмыстың қандай үлесі ЖИ көмегімен жасалғанын анықтауды талап етуге болмайды.

Бастауыш білім беру деңгейінде ЖИ педагогтің басшылығымен қолданылады және оқу, жазу, санау, ауызша және жазбаша сөйлеу, сондай-ақ өз бетінше ойлау дағдыларын қалыптастыруды алмастырмауы керек.

Білім алушының ерекше білім беру қажеттіліктерін ескере отырып, оқуға қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін ЖИ қолдану, егер ол тексерілетін оқу нәтижесін алмастырмаса, белгіленген режимді бұзу болып саналмайды.

Ағымдағы үлгерімді бақылау, жиынтық бағалау, аралық және қорытынды аттестаттау кезінде ЖИ Қазақстанның білім беру саласындағы заңнамасына және тиісті бағалау түрін өткізу талаптарына сәйкес қолданылады.

Білім алушының оқу жетістіктерінің деңгейін анықтайтын жұмысты орындау кезінде, егер тиісті бағалау түрінің шарттарында өзгеше көзделмесе, жұмысты жасау немесе мазмұнын елеулі түрде өзгерту үшін ЖИ қолдануға жол берілмейді.

Бұйрық қол қойылған күннен бастап қолданысқа енгізіледі.