Бір тиыннан басталған хобби: шымкенттік нумизматтың бағалы коллекциясы

Шымкенттік нумизмат Борис Дәуленов 2019 жылдан бері қазіргі Қазақстан монеталарын жинап келеді. Оның коллекциясында құны бірнеше жүз теңгеден 250 мың теңгеге дейінгі монеталар бар, деп хабарлайды Zakon.kz.

Шымкенттік нумизмат Борис Дәуленов монеталар мен банкноттарға деген қызығушылығы туралы шексіз әңгімелей алады. Ол үшін бұл ең алдымен әуестік болса, уақыт өте келе маңызды хоббиге айналған. Барлығы 2019 жылы Борис алғаш рет ерекше тиын көрген кезде басталған. Кейін ол монетаны таныс коллекционерге көрсеткен. Танысы бірден сол дананы өзіне беруді ұсынған. Алайда Борис басқаша шешім қабылдады: өзінің алғашқы кляссерін сатып алып, жеке коллекциясын жинай бастады.

"Алғашында бұл монетаны бере салғым келген. Бірақ ата-анам: "Өзің осы серияны жинап көрмейсің бе?" деді. Бұл сөз мен үшін белгі сияқты естілді. Содан кейін осы тиынды әртүрлі нұсқада іздей бастадым. Осылайша қолыма Қазақстан Конституциясының 10 жылдығына арналған 50 теңгелік монета түсті. Осыдан кейін басқа да мерейтойлық тиындарды жинай бастадым. Айтпақшы, нумизматтар қандай монеталарды ерекше қызығушылықпен іздейтінін білесіз бе? Бұл – өндірістік ақауы бар, кездейсоқ айналымға түсіп кеткен монеталар. Мысалы, екі жағында да бірдей цифр соғылған монеталар", деді Борис Дәуленов.

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

Дәл осы 50 теңгелік монета үлкен коллекцияның басталуына себеп болды. Бүгінде шымкенттік нумизматтың папкаларында жүздеген монета бар. Банкноттарға арналған жеке папкасы да бар. Коллекционер өзінің қанша байлығы бар екенін әлдеқашан есептеуді қойғанын айтады.

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

Оның коллекциясындағы ең арзан әрі қолжетімді монета – 2016 жылғы 100 теңгелік монета. Ол Әлихан Бөкейханның туғанына 150 жыл толуына орай шығарылған. Ал номиналы 110 теңге болатын монетаның құны, атауының өзі ерекше әрі түсініксіздеу болғанымен, 400 теңге тұрады.

Коллекционер үшін бұл хобби тек көңіл қалауымен айналысатын іс емес. Бұл – басқа да ақша жинаушылармен араласудың, сондай-ақ болашаққа инвестиция жасаудың бір жолы.

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

"Менде қанша монета бар екенін білмеймін, санап көрмеппін. Шамамен 4-5 папка бар. Блистерде сақталмайтын қарапайым тиындарды арнайы фирмалық альбомда ұстаймын. Ал блистердегі монеталарды ағаш жәшіктерде сақтау керек, сондықтан ондай жәшіктерге арнайы тапсырыс беруге тура келді. Жыл сайын монета соғу технологияларының қалай жетіліп келе жатқанын, белгілі бір идеяны монетаның бетіне қалай бейнелеуге болатынын бақылау қызық. Сонымен қатар коллекция жинау – болашаққа салынған инвестиция, өзінше бір қауіпсіздік жастығы".

Борис өзінің қымбат коллекциясына тән ұқыптылықпен қарайды. Ол кейбір монеталардың тіпті коллекционерлердің өздері тарапынан да төмен бағаланатыны туралы пікірін айтты.

Мысалы, "Көшпенділердің тотемдері – киелі жануарлар" сериясындағы жылтыр "Аю" монетасы аз тиражбен шығарылған. Бүгінде оның құны 25 мың теңге. Борис коллекциясында бұдан да қымбат монеталар бар. Дегенмен ол үшін "Аю" – ең сүйікті әрі маңызды монеталардың бірі.

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

"Бұл серия түркітілдес халықтардың мәдениеті мен дүниетанымында ерекше орын алған жануарларға арналған. Ол көшпенділердің табиғат, қоршаған әлем және адамның онымен ажырамас байланысы туралы ежелгі түсініктерін көрсетеді. Дәстүрлі наным-сенімдерде тотемдер ретінде ру мен тайпаның қорғаушысы әрі сақтаушысы, кейде олардың арғы атасы деп қабылданған жануарлар саналған. Олардың бейнелері ғасырлар бойы көшпелі халықтардың рухани мәдениеті мен символикасында маңызды орын алды. Сондықтан ақша белгілерін коллекциялау – жай ғана қызығушылық немесе бәсекелестік емес, туған өлкенің тарихын танудың бір жолы", деп айтты нумизмат.

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

Айтпақшы, қызықты монетаны сатып алу да оңай емес. Коллекционерлер қалаған данасын алу үшін таңертең ерте тұрып, Ұлттық банктегі сатылымның ашылуын күтеді. Сонымен қатар нумизматтардың мессенджерлерде көптеген чаттары бар. Ол жерде олар өздерінің тапқан монеталарымен бөліседі, айырбастайды және жаңалықтарды бақылап отырады.

Кейде айырбас өте қызық өтеді: коллекционерге аса қажет және сирек кездесетін бір монета үшін бірден екі металл ақша белгісін беруге тура келеді.

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

"Бір кездері монета сатып алу үшін арнайы кезекте тұратынбыз. Кейде кезекті кешкі уақыттан бастап алып, адамның шынымен бар-жоғын тексеру үшін тізім бойынша қайта-қайта санақ жүргізетінбіз. Таңертең касса ашылған соң кезекпен сатып алатынбыз. Кезекке тұрған адамдардың бәріне монета жетпей қалған жағдайлар көп болды. Ал қазір төрт жылдан бері оларды Ұлттық банктің сайты арқылы сатып алып жүрміз", – дейді Борис Дәуленов.

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

Нумизматтар қатарында жаңа коллекционерлердің пайда болғанына олардың өздері де әрдайым қуанады. Борисдің айтуынша, жаңа қызығушылық танытқан адамның қосылуы монеталардың дизайнын, жасалған материалдарын, тарихын және ықтимал құнын талқылайтын адамдардың көбейгенін білдіреді.

Жаңадан коллекция жинай бастағандарға және дәл қазір қолында ерекше монетасы бар адамдарға Борис өзінің "қаржылық" кеңесін берді.

"Қазақстан монеталарын жинауды шешкен адамдарға ең арзан монеталардан бастауды ұсынар едім. Оларға "Тұлғалар" сериясы жатады – ондағы монеталардың басым бөлігінің бағасы 400 теңгеден басталады. Егер монетаны сатып алып, оны алған кездегі қалпында сақтағыңыз келсе, арнайы парақтар немесе холдерлер болмаса, оны зип-пакетке салып қойған дұрыс", – дейді Борис Дәуленов.

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

Сурет: Zakon.kz/Лика Морозова

Шымкенттік коллекционердің ең қымбат монетасы – "Байқоңырға 70 жыл" монетасы. Қазір оның құны 250 мың теңге.

Нумизматтың коллекциясында жаңа монеталарға айырбастауға немесе сатуға дайын тұрған, яғни қажет болған жағдайда коллекциясын толықтыру үшін қиюға болатын жеке папкасы да бар. Алайда оның "ақша жинау" тарихы басталған сол алғашқы монетасын Борис ешқандай бағаға сатпайды.

Ол үшін бұл монета әлдеқашан жай ғана металл ақша белгісі болудан қалған. Ол Борис үшін сүйікті ісінің есігін ашқан ерекше кілтке айналды.

Әлбетте, коллекция жинаудың құндылығы да осында шығар: әр монетаның номиналы мен нарықтағы бағасының артында тарих, естелік және бір кездері күнделікті қолданыстағы қарапайым тиынға мұқият қарап, оның ерекшелігін байқаған адамның жеке жаңалығы жатыр