Алматы облысында екінші атом электр станциясы салынады: егжей-тегжейлері белгілі болды

Бұған дейін Қазақстан Үкіметі екінші атом электр станциясын салу туралы шешім қабылдаған болатын. Zakon.kz редакциясы Атом энергиясы жөніндегі агенттікке түсініктеме сұрап хабарласқан еді.

– Бізге нақтылау қажет: бұл екінші станцияны салу туралы ма, әлде бірінші станцияның екінші энергоблогы туралы айтылып тұр ма? Өйткені 2025 жылдың 25 ақпанында Қазақстанда бірінші АЭС құрылысының аумағы бекітілген еді – сол Алматы облысы, Жамбыл ауданы.

– Бұл дәл екінші атом электр станциясын салу, яғни толық жаңа инфрақұрылымдық объект. Бірінші станцияның екінші блогын салу емес. Бұл Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2026 жылғы 26 қаңтардағы №40 қаулысымен бекітілген. Құжат екінші АЭС жобасын іске асыру шешімін ресми түрде растайды және оның орналасу аймағын көрсетеді. Бірінші және екінші АЭС – атом энергетикасын кезең-кезеңімен дамыту аясында жүзеге асырылатын екі жеке жоба.

– Құрылыс қашан басталады деп күтілуде?

– Құрылыс басталатын уақытқа қатысты айту әлі ерте. Қазір тек алаңды бағалау және техникалық жобалау жұмыстары жүргізілуде. Нақты құрылыс тек барлық алдын ала зерттеулер аяқталып, қажетті рұқсаттар мен лицензиялар алынғаннан кейін ғана басталады. Жалпы әлемдік тәжірибе бойынша атом электр станциясын салу 10–12 жылға созылады.

– Ал жобаланған қуаты қандай болады?

– Қуат таңдалған технологияға байланысты. Қазіргі таңда III+ буын реакторлық технологиялары қарастырылуда, олар халықаралық қауіпсіздік стандарттарына сәйкес келеді. Базалық нұсқада станцияның жалпы қуаты 2400 мегаватт болады, әрқайсысы 1200 мегаватт екі энергоблоктан тұрады.

– Екінші АЭС жылына қанша энергия өндіреді?

– Орнатылған қуаты 2400 мегаватт, қуатты пайдалану коэффициенті 90% болған жағдайда, жылдық өндіріс шамамен 18–19 миллиард кВт·сағат электр энергиясын құрайды. Бұл базалық генерация көлемі, ол энергетикалық жүйенің тұрақты жұмысын маусымдық және ауа райына тәуелсіз қамтамасыз етеді.

– Бұл станцияны кім салады?

– Қазіргі уақытта негізгі мердігерді анықтау жұмыстары жүргізілуде. Жобаны дамыту жұмыстарында әлеуетті технологиялық серіктестермен мемлекеттікаралық өзара іс-қимыл аясында жұмыс жүргізілуде. Бұл серіктестер заманауи қауіпсіздік стандарттарына сай атом электр станцияларын салуда тәжірибесі бар ұйымдар. Негізгі қағида – технологиялық шешімдерді әртараптандыру және бір жеткізушіге тәуелділікті азайту, бұл елдің энергетикалық қауіпсіздігін ұзақ мерзімді перспективада қамтамасыз ету үшін маңызды.

– Неге құрылыс тек Алматы облысына шоғырланды? Басқа аймақтарда станциялар салу жоспарда бар ма?

– Екінші АЭС құрылысының ауданын анықтау мақсатында Қазақстанның Біріккен электроэнергетикалық жүйесінің Оңтүстік, Солтүстік және Батыс аймақтарында үш ықтимал аудан талданды. Талдау барысында сейсмикалық және геологиялық ерекшеліктер, климаттық факторлар, топырақ қасиеттері, электр желісі инфрақұрылымы, антропогендік жағдайлар және трансшекаралық қауіптер қарастырылды.

Алматы облысында салынатын бірінші АЭС болашақта елдің оңтүстік облыстарының қосымша генерациялық қуат қажеттілігін толық қамтамасыз ете алмайды, өйткені бұл аймақтарда энергия тұтыну тұрақты түрде өсіп келеді. Сонымен қатар, оңтүстік аймақтарда жоспарланған жаңа қуаттың бір бөлігі тұрақсыз жаңартылатын энергия көздерінен алынатыны белгілі.

Жүргізілген зерттеулер нәтижесі бойынша, сондай-ақ жоғарыда көрсетілген факторларды ескере отырып, 2025 жылдың 24 қыркүйегінде Қазақстан Республикасындағы атом саласын дамыту мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссия отырысында екінші АЭС құрылысына Жамбыл ауданы, Алматы облысы ұсынылды.

Қазақстан Республикасының "Атом энергиясын пайдалану туралы" заңының 12-бабына сәйкес, атомдық қондырғының құрылысы ауданын анықтау туралы шешімді жергілікті өкілді органдар – мәслихаттармен келісім негізінде Қазақстан Республикасы Үкіметі қабылдайды.

2025 жылдың 5 желтоқсанында Алматы облысы Жамбыл ауданында екінші АЭС жобасына қатысты қоғамдық тыңдау өткізілді. Оған жергілікті тұрғындар, қоғамдық белсенділер, мәслихат өкілдері, Агенттік, "Қазақстан атом электр станциялары" ЖШС және "Ядролық физика институты" РМҚ қатысып, пікірлерін білдірді. Қоғамдық тыңдаулардың нәтижесінде жергілікті тұрғындар жобаны қолдағанын білдіріп, жаңа жұмыс орындарын құру, инфрақұрылымды дамыту және өңірдегі, сонымен бірге елдегі энергия тапшылығын азайту маңызды екенін атап өтті.

2025 жылдың 24 желтоқсанында Алматы облысы мәслихаты сессиясында екінші АЭС құрылысына келісім беру туралы шешім қабылданды. 2026 жылдың 26 қаңтарында Қазақстан Республикасы Үкіметінің №40 қаулысы қабылданып, "Екінші атом электр станциясы" ядролық қондырғысының құрылысы мен оның орналасу аймағы ресми бекітілді.