Жәрдемақы көпбалалы отбасылардың бәріне бірдей тағайындалмайды: Қазақстанда 2027 жылдан бастап не өзгереді

Қазақстанның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі 2026 жылғы 17 қазанда бала саны бірдей отбасылардың мемлекеттік қолдауға мұқтаждық деңгейі неліктен әртүрлі болуы мүмкін екенін түсіндірді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Ведомство мемлекеттік әлеуметтік қолдау көрсетудің жаңа тәсілдері 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданылатынын еске салды.

"Негізгі өзгерістердің бірі – жекелеген мемлекеттік жәрдемақыларды тағайындау кезінде отбасының әлеуметтік әл-ауқат деңгейін бағалау. Мұндай тәсіл азаматтардың белгілі бір әлеуметтік санатқа жататынын ғана емес, әр отбасының нақты тұрмыс жағдайын да ескеруге мүмкіндік береді", – деп хабарлады министрліктің баспасөз қызметі.

Қазіргі уақытта бірқатар мемлекеттік жәрдемақыны алу құқығы азаматтардың белгілі бір санатқа жатуына қарай анықталады.

Бұл әлеуметтік мәртебесі бірдей отбасылардың материалдық жағдайы мен өз қажеттіліктерін өз бетінше қамтамасыз ету мүмкіндіктерінде елеулі айырмашылықтар болса да, бірдей мөлшерде төлем алуы мүмкін екенін білдіреді.

Еңбек министрлігі мысал ретінде әрқайсысында төрт баладан тәрбиеленіп жатқан екі көпбалалы отбасының жағдайын қарастырды:

- Дидардың отбасының тұрмыс жағдайы тұрақты: жеке баспанасы, қымбат автокөлігі, тұрақты жұмысы және өз бизнесі бар. Осы көрсеткіштердің жиынтығы отбасының әлеуметтік әл-ауқаты жоғары екенін көрсетеді. Сондықтан ол "А" санатына жатады.

- Ерланның отбасында да төрт бала тәрбиеленіп жатыр. Алайда оның тұрмыс жағдайы өзгеше: отбасы шағын пәтерде тұрады, ата-анасы жалдамалы жұмыста істейді, қымбат мүлкі мен қосымша материалдық ресурстары жоқ. Көрсеткіштер жиынтығы бойынша отбасы әл-ауқат деңгейі қанағаттанарлық "С" санатына жатады.

"Осылайша, құрамы бірдей болғанымен, бұл отбасылардың өз қажеттіліктерін өз бетінше қамтамасыз ету мүмкіндіктері айтарлықтай ерекшеленеді. "А" санатындағы отбасы үшін қосымша мемлекеттік қолдау бірінші кезектегі қажеттілік болмаса, "С" санатындағы отбасы үшін төлемдердің, соның ішінде күнделікті шығындарды өтеуде маңызы әлдеқайда жоғары болуы мүмкін", – деп түсіндірді министрліктің баспасөз қызметі.

Еңбек министрлігінің түсіндіруінше, халықты әлеуметтік қорғау жүйесін жетілдіру осындай айырмашылықтарды ескере отырып, қолдауды саралап көрсетуге негізделген.

"2027 жылғы 1 қаңтардан бастап жекелеген мемлекеттік жәрдемақыларды тағайындау кезінде отбасының әлеуметтік әл-ауқатын кешенді бағалауды көздейтін мұқтаждық қағидаты қолданылады. Ол үшін мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мәліметтер негізінде үй шаруашылығының тұрмыс жағдайын анықтауға мүмкіндік беретін Отбасының цифрлық картасы пайдаланылады. Бағалау кезінде материалдық жағдайды сипаттайтын көрсеткіштердің жиынтығы ескеріледі: жұмыспен қамтылу, тұрғын үй жағдайы, мүліктің болуы, кәсіпкерлік қызмет, кредиттік міндеттемелер және отбасының әлеуметтік тұрақтылығы", – деп хабарлады министрліктің баспасөз қызметі.

Талдау нәтижесінде отбасылар бес санатқа бөлінеді:

• "А" – әл-ауқат деңгейі жоғары;
• "В" – ауқатты;
• "С" – әл-ауқат деңгейі қанағаттанарлық;
• "D" – экономикалық тұрғыдан осал;
• "Е" – экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал.

Бұл ретте Еңбек министрлігі пәтердің, автокөліктің немесе өзге де жекелеген мүліктің болуы отбасын әл-ауқат деңгейі жоғары санатқа жатқызуға өздігінен негіз болмайтынын атап өтті. Санат отбасының нақты жағдайын көрсететін көрсеткіштер жиынтығы бойынша анықталады.

"2027 жылғы 1 қаңтардан бастап мұқтаждық қағидаты мемлекеттік жәрдемақының 14 түріне қолданылады. Заңнамада көзделген жағдайларды қоспағанда, "А" және "В" санатындағы отбасыларға тиісті төлемдер тағайындалмайды. "С", "D" және "Е" санатындағы отбасылар белгіленген шарттарды сақтаған жағдайда аталған қолдау шараларын алу құқығын сақтайды", – деп хабарлады министрліктің баспасөз қызметі.

Сонымен қатар Еңбек министрлігінің мәліметінше, өзгерістер республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік жәрдемақының қалған 22 түрін тағайындаудың қолданыстағы тәртібіне әсер етпейді.

"Жаңа тәсілдердің басты мақсаты – азаматтардың нақты тұрмыс жағдайын ескере отырып, мемлекеттік қолдаудың әділ әрі атаулы түрде көрсетілуін қамтамасыз ету. Көмекті ең алдымен оған шын мәнінде мұқтаж адамдар алуы тиіс", – деп түсіндірді министрліктің баспасөз қызметі.

2026 жылғы 16 қазанда Қазақстанда халықтың әл-ауқат санаттарын анықтау калькуляторы іске қосылды.