Тіпті бір рет ұрудың өзі қылмыстық жауапкершілікке әкелуі мүмкін

Астана қаласы "Есіл" ауданы прокуратурасы бөлімінің прокуроры Қарлығаш Ерғалиева 2026 жылғы 18 қыркүйекте ӨКҚ брифингінде тіпті бір рет ұрудың өзі қандай жағдайда қылмыстық жауапкершілікке әкелуі мүмкін екенін түсіндірді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Спикер ҚР Қылмыстық кодексінің 108-1, 109-1 және 140-баптары бойынша денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру, ұрып-соғу және кәмелетке толмаған баланы тәрбиелеу жөніндегі міндеттерді орындамау үшін жауапкершілік туралы айтты. Оның айтуынша, іс жүзінде әрекетті ұрып-соғу ретінде саралау үшін соққы саны шешуші мәнге ие емес.

"Яғни қылмыстық жауапкершілік адамға бірнеше рет соққы жасалған жағдайда ғана туындайды деп ойлау қате. Егер бір рет қасақана жасалған соққының салдарынан жәбірленуші физикалық ауырсыну сезінгені және денсаулығына жеңіл зиян келмегені анықталса, мұндай әрекет Қылмыстық кодекстің 109-1-бабы бойынша қылмыстық жауапкершілікке әкелуі мүмкін. Мысалы, жанжал кезінде бір адам екінші адамды қасақана ұрды делік. Осыдан кейін жәбірленушінің бетінде немесе денесінің басқа бөлігінде қызару пайда болып, ол физикалық ауырсыну сезінді", – деді Қарлығаш Ерғалиева.

Оның айтуынша, мұндай жағдай туралы хабар түскен кезде оқиғаның мән-жайын дер кезінде тіркеудің маңызы зор. Яғни медициналық куәландырудан өткізу, бейне және фотоға түсіру, куәгерлерді анықтау және істің басқа да мән-жайларын тіркеу қажет.

"Осылайша, бір соққыны елеусіз тұрмыстық жанжал деп қабылдауға болмайды. Егер заңда көзделген белгілер дәлелденсе, мұндай әрекет қылмыстық жауапкершілікке әкелуі мүмкін. Бұдан бөлек, кәмелетке толмаған баланы тәрбиелеу жөніндегі міндеттерді орындамауға қатысты Қылмыстық кодекстің 140-бабы бар. Бұл бап бойынша жауапкершілік тек ата-аналарға ғана емес, педагогтерге, сондай-ақ оқу-тәрбие саласындағы қызметкерлер мен басқа да ұйымдардың мамандарына қатысты қарастырылған", – деп жалғастырды прокурор.

Ол заңнамаға енгізілген өзгерістерден кейін осы бап бойынша жауапкершіліктің күшейтілгенін еске салды. Аталған әрекет қылмыстық теріс қылықтар санатынан қылмыс санатына ауыстырылып, сондай-ақ екі немесе одан да көп адамға қатысты жасалған әрекеттер үшін жауапкершілік көзделген бөлікпен толықтырылды.

"Бұл баптың санкциясы үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу не сол мерзімге бас бостандығынан айыру жазасын, сондай-ақ бес жылға дейін белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыруды немесе онсыз жазалауды көздейді. Заңнамадағы бұл өзгерістер тек жасалған әрекет үшін жаза тағайындауға ғана емес, зорлық-зомбылықтың алдын алуға да бағытталған. Физикалық зорлық-зомбылықты тек жеке немесе отбасылық мәселе ретінде қарауға болмайды. Әсіресе бұл әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылық жағдайларына қатысты", – деді Қарлығаш Ерғалиева.

Бір рет ұрудың өзі жай ғана тұрмыстық жанжал болмауы мүмкін. Денедегі кез келген жарақатты назардан тыс қалдыруға болмайды. Балаға қатысты зорлық-зомбылықты тәрбиенің рұқсат етілген әдісі ретінде қарастыруға болмайды.

"Жаңа нормалар ең алдымен әйелдер мен балаларды қорғау және зорлық-зомбылықты дер кезінде тоқтату үшін қажет. Бірақ тағы бір маңызды жайтты түсіну керек. Қылмыстық іс тек кінәлі адамның өзіне ғана емес, оның бүкіл отбасына да елеулі салдар әкеледі. Бұл отбасындағы қарым-қатынасқа, сондай-ақ болашақта балалардың өміріне әсер етуі мүмкін. Сондықтан азаматтарға үндеу жасағым келеді: отбасылық жанжалды төбелеске жеткізбеңіздер. Ашумен жасалған бір соққы бүкіл отбасының өмірін өзгертуі мүмкін. Одан да дер кезінде тоқтап, сабырмен сөйлескен немесе көмекке жүгінген дұрыс", – деп қорытындылады ол.

2026 жылғы 17 қыркүйекте Астанада үй ауласындағы шу оқатылуына себеп болған. Полиция оқиға салдарынан ешкім жарақат алмағанын хабарлады.