Қазақстанда банк қарызы мен шағын несие шарттарын өзгертуге бірыңғай тәртіп енгізіледі

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банк қарызы шарты мен шағын несие беру туралы шарт талаптарына өзгерістер енгізу туралы өтініштерді қарау қағидаларының жобасын әзірледі.

Жоба банк қарызы және шағын несие шарттарының талаптарына өзгерістер енгізу тәртібін, қарыз алушы – жеке тұлғаның өтінішіне қоса берілетін құжаттар тізбесін, сондай-ақ банктердің, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың және шағын қаржы ұйымдарының қарыз алушылардың өтініштерін қарау нәтижелері туралы уәкілетті органды хабардар ету тәртібін қамтиды.

Жоба банктер, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар және шағын қаржы ұйымдары үшін қарыз алушы – жеке тұлғалардың банк қарызы мен шағын несие шарттарының талаптарын өзгерту туралы өтініштерін қараудың бірыңғай тәртібін, сондай-ақ қарау нәтижелері жөнінде уәкілетті органды хабардар ету рәсімін белгілейді.

Қағидаларда мыналар көзделген:

• қарыз алушының қаржылық жағдайының нашарлағанын растайтын құжаттарға қойылатын талаптар (оның ішінде I және II топтағы мүгедектігі бар адамдар үшін жеңілдетілген тізбе);
• өтініштерді қарау және шарттарға өзгерістер енгізу мерзімдері;
• өтініш қаралып жатқан кезеңде мәжбүрлеп өндіріп алу шараларын қолдануға және алдын ала төлемдер талап етуге тыйым салу;
• қаржы омбудсманына жүгіну құқығын түсіндіру міндеті;
• берешекті қайта құрылымдау жөніндегі ішкі рәсімдерге қойылатын талаптар.

Сонымен қатар жоба әлеуметтік тұрғыдан осал қарыз алушыларға және төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккен адамдарға негізгі борыш пен сыйақыны өтеу бойынша кемінде үш ай мерзімге комиссиялар алмай кейінге шегеру беруді міндетті түрде қарастырады.

Сондай-ақ қаржылық кепілдігі жоқ тұтынушылық несиелер бойынша екі және одан да көп кредитор алдында мерзімі өткен берешегі бар қарыз алушылар үшін Қаржы омбудсманының алаңы арқылы 12 айдан 60 айға дейінгі мерзімге қайта құрылымдаумен ұжымдық реттеу рәсімі енгізіледі.

Құжаттың жеке бөлімінде мерзімді әскери қызметшілерге қызмет өткеру кезеңінде және ол аяқталғаннан кейінгі 60 күн ішінде негізгі борыш пен сыйақыны өтеуді сыйақы есептемей кейінге шегеру тәртібі белгіленген. Сондай-ақ кредиторлардың бес жұмыс күні ішінде шоттар бойынша қойылған шектеулерді алып тастау міндеті көзделеді.

Агенттік өкілдерінің түсіндіруінше, құжат сотқа дейінгі берешекті реттеудің ашық жүйесін қалыптастыруға және қарыз алушылардың әлеуметтік қорғалуын күшейтуге бағытталған.

Жоба 2026 жылғы 13 ақпанға дейін қоғамдық талқылау үшін "Ашық нормативтік құқықтық актілер" порталында орналастырылған.

Бұған дейін Қазақстанда банктің ірі қатысушысын айқындау белгілері әзірленгені хабарланған болатын.