Айына 10 млн теңге төленгенімен, екінің бірі істей алмайтын жұмыс: Қауіпті кәсіптің құпиясы қандай

Әлемде бірнеше ай жұмыс істеп, қомақты байлыққа кенелуге мүмкіндік беретін мамандықтар көп емес. Дегенмен әлеуметтік желілерде төрт айлық маусымда 100 мың еуродан астам (50 740 000 теңге) табыс табатын балықшылар туралы ақпарат ара-тұра тарайды, деп хабарлайды Zakon.kz.

Мәселен, норвегиялық балық аулау кемелері жоғары жалақы ұсына алады. Сәтті маусымда краб аулайтын балықшылар айына 10 мыңнан 20 мың еуроға дейін (5 074 000-нан 10 148 000 теңгеге дейін) табыс табады.

Алайда мұндай жоғары табыстың өзіндік құны бар: кемедегі жұмыс физикалық тұрғыдан да, психологиялық жағынан да өте ауыр.

Сонымен қатар тұрақты әрі кепілдендірілген базалық жалақы іс жүзінде жоқ: аулау болмаса, табыс күрт төмендейді. Бұдан бөлек, жалақы кемеде өткізген уақытқа ғана емес, бірқатар сыртқы экономикалық және нормативтік факторларға да байланысты, деп жазады HRportal.

Мысалы, Норвегия билігі қар және корольдік краб аулауды қатаң реттейді. 1 шілдеден 30 қарашаға дейін қар крабын аулауға толық тыйым салынады, сондықтан жұмыс істеуге берілетін уақыт өте аз. Халықаралық экспорттық бағалар да әсер етеді: крабтың халықаралық нарықтағы бағасының өзгеруі экипаж мүшелерінің жалақысына тікелей ықпал етеді. Егер сатып алу бағасы төмендесе, экипаж маусым соңында дәл сондай ауыр физикалық жұмысы үшін әлдеқайда аз ақша алады. Керісінше, баға өскен жағдайда табыс та артады.

Экипаж мүшелері қысқа маусым бойы, төмен температура жағдайында бар күшін салып жұмыс істейді. Олардың міндетіне теңізден ауыр қақпандарды көтеру, крабтарды жылдам қолмен сұрыптап, өңдеу, сондай-ақ жабдықтарға техникалық қызмет көрсету кіреді. Бірнеше апта бойы тоқтаусыз әрі бірсарынды физикалық жұмыс істеу, жабық ортада өмір сүру және отбасынан алыста болу жаңадан келген жұмысшыларға психологиялық және физикалық тұрғыдан қатты қысым түсіреді. Соның салдарынан жаңадан келгендердің едәуір бөлігі алғашқы бірнеше аптада жұмыстан бас тартады.

Сонымен бірге бұл жұмыстың ерекшелігі – оған кіру талабы салыстырмалы түрде төмен. Кеме компаниялары жоғары деңгейде тіл білуді талап етпейді, ал кемедегі жұмыс тілі негізінен практикалық нұсқаулармен шектеледі. Кадрлардың жиі ауысуына және ауыр еңбек жағдайына байланысты жұмыс берушілер кемінде толық бір маусым бойы экстремалды физикалық жүктемеге қарамастан жұмыс істей алатын тәжірибесіз немесе жаңадан келген қызметкерлерді жоғары бағалайды.

Қазақстанда 2026 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша орташа айлық жалақы 486 388 теңгені құрады. Алдыңғы тоқсанмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 5,4%-ға өскен. Ең жоғары жалақы қаржы және сақтандыру саласында тіркелді – республикалық орташа деңгейден 2,3 есе жоғары, яғни орта есеппен 1 107 576 теңге.