«Мұғалімдерді заң бұзуға мәжбүрлейді»: «Balazhan» платформасына қатысты министрлік мәлімдеме жасады

Қазақстанда мұғалімдер мен оқушылардың ата-аналары жаңа "Balazhan" платформасына наразылық білдірді. Олардың айтуынша, жүйеге қорғалмаған жеке деректерді енгізуге мәжбүрлеп жатыр. Бұл жағдайға қатысты ҚР Оқу-ағарту министрлігі пікір білдірді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Қазақстандықтар мен педагогтердің шағымдары өткен аптада Instagram-дағы парақшалардың бірінде жарияланды.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от ПедсоюзКз (@pedsouzkz)

Мұғалімдер мен оқушылардың ата-аналары мынадай пікірлер қалдырған:

• "Мен педагогпін. Бірақ ата-ана ретінде жеке деректерімді қандай да бір жүйеге енгізуге қарсымын. Кімнің кіммен тұратыны, кімнің қайда оқығаны, қандай диагнозы бар екені көрсетіледі".
• "Бұл – заң алдында жауап беруге әкелетін жағдай. Егер деректер басқа біреудің қолына түссе, біздің электрондық цифрлық қолтаңбамыз (ЭЦҚ) арқылы жасалған әрекеттер үшін заң алдында жауап беруіміз мүмкін. Біз мұғалімдер осы платформаны жоюды өзіміз де талап етіп отырмыз".
• "Жүйеге ЭЦҚ арқылы кіру мәселесі де наразылық тудырады. Неліктен мұғалімдер жеке деректері арқылы бөгде бағдарламаларға кіруге тиіс? Егер деректер жоғалса, оған кім жауап береді?!"
• "Мен өзімнің және балаларымның деректерін беруге үзілді-кесілді қарсымын! Біріншіден, деректер базасын кім жинайды және кім иеленеді? Екіншіден, деректердің қауіпсіздігі мен жария етілмеуіне қандай кепілдік бар? Үшіншіден, бұл жүйеге менің және балаларымның жеке деректері не үшін қажет?"
• "Жеке ақпаратты жариялауға болмайтынын өздері айтады, бірақ өздері заң бұзуға мәжбүрлейді. Бізге бұйрық берілді, енді балалар мен ата-аналар туралы барлық ақпаратты деректер базасына енгізіп жатырмыз! Сосын, әдеттегідей, бұйрықты орындамай, заң бұзған мұғалімдер кінәлі болып шығады!"
• "Мен қаладағы мектептердің бірінде мұғалім әрі сынып жетекшісімін. Қазір мектептерде бізді "Balazhan" платформасын толтыруға мәжбүрлеп жатыр. Онда ата-аналардың барлық жеке деректері, тіпті қай ата-ананың қай жоғары оқу орнында оқығанына дейін, ЖСН-і, мекенжайы, қайда және кім болып жұмыс істейтіні көрсетілген. Мұның қаншалықты заңды екені түсініксіз. Мұғалімдерді қанша уақытқа дейін осылай қинайды?"
• "Мен ата-ана ретінде бас тартатыным туралы өтініш жаздым! Жеке деректер тым көп, оның үстіне, әдеттегідей, олардың қорғалатынына ешқандай кепілдік жоқ. Неліктен мұғалімдерді бұл жүйеге тіркелуге міндеттейді? Жеке деректерді ЭЦҚ арқылы беру талап етіледі. Логин мен құпиясөз арқылы емес, ЭЦҚ арқылы! Ата-аналар, қайдасыздар? Наразылық білдіріңіздер. Бізді тек сіздер ғана естірте аласыздар. Мұғалімдердің сөзіне көптен бері құлақ аспайды".

2026 жылғы 15 қазанда Оқу-ағарту министрлігі мәлімдеме жасап, Балалардың құқықтарын қорғау комитеті "Қазақстан балалары" тұжырымдамасын 2026–2030 жылдары іске асыру аясында "Balazhan" мемлекеттік цифрлық платформасын енгізіп жатқанын хабарлады.

"Платформаның негізгі мақсаты – ерекше назар аударуды қажет ететін балаларды дер кезінде анықтау және оларға қажетті көмек ұйымдастыру. "Balazhan" балалар мен олардың отбасылары туралы ақпарат жинауға қатысты жаңа талаптарды енгізуді көздемейді. Бұған дейін педагогтер қағаз құжаттарда және түрлі ақпараттық жүйелерде жүргізіп келген мәліметтер енді бірыңғай цифрлық платформаға біріктіріледі", – деп нақтылады бейсенбі күні ҚР Оқу-ағарту министрлігінің баспасөз қызметі.

Ведомствоның мәліметінше, бастапқы деректер платформаға бір рет енгізіледі, ал кейін олар қажет болған жағдайда ғана жаңартылады.

"Бұл қағаз құжаттардың көлемін азайтуға, педагогтердің жұмысын жеңілдетуге және мамандар арасындағы өзара байланысты жақсартуға мүмкіндік береді", – деп хабарлады ҚР Оқу-ағарту министрлігінің баспасөз қызметі.

Министрліктің хабарлауынша, "Balazhan" – Ұлттық білім беру деректер қорының модулі. Балалардың жеке деректерін қорғау заңнама талаптарына сәйкес қамтамасыз етіледі.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от ҚР ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ (@oqu_agartu_ministrligi)

Бұған дейін Оқу-ағарту министрінің бұйрығымен орта білім беру ұйымдарында білім алушылар мен тәрбиеленушілердің ұялы байланыс абоненттік құрылғыларын пайдалану қағидалары бекітілгені хабарланған болатын. Тиісті бұйрық 2026 жылғы 9 қазаннан бастап қолданысқа енгізілді.