Қазақстанда депутаттар этика талаптарын бұзса, қалай жазаланады

Құрылтай депутаты Дания Еспаева 2026 жылғы 10 қыркүйекте өткен брифингте депутаттық әдеп нормаларын қандай әрекеттер бұзатынын және депутаттарға Құрылтай отырыстарында ғана емес, одан тыс уақытта да қандай талаптар қойылатынын айтты, деп хабарлайды Zakon.kz.

Еспаеваның айтуынша, сөз сөйлеп тұрған адамға негізсіз ескерту жасау, сондай-ақ депутаттардың және басқа адамдардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне тиетін сөздер айту депутаттық әдепті бұзу болып саналады.

"Бұл талап депутаттарға да, басқа адамдарға да қатысты. Егер депутат өз сөзінде әріптестерінің немесе басқа адамдардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне тиетін сөздер айтса, бұл, әрине, депутаттық әдепті бұзуға жатады. Екінші мәселе – депутаттық әдеп талаптары депутаттың тек жұмыс топтарының отырыстары мен Құрылтай жұмысы кезінде ғана емес, одан тыс уақытта да сақталуы керек. Яғни депутаттың моральдық деңгейі жоғары болуы тиіс және оған қойылатын талап та жоғары. Сондықтан ол жұмыс орнында немесе Құрылтайдан тыс жерде жүргеніне қарамастан, оған іскерлік әдеп талаптары қолданылады", – деді Дания Еспаева.

Оның айтуынша, депутаттарға бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне шынайы әрі нақты ақпарат беру талабы да қойылады.

"Біз депутат өз сөзінде немесе жауаптарында тексерілген және шынайы ақпарат беруі керек деген талапты қарастырдық. Егер депутат қандай да бір мәселе орындалмай жатыр деп айтса, бірақ бұл ақпарат шындыққа сәйкес келмесе, ол да депутаттық әдепті бұзу болып саналады. Депутаттық әдептің сақталуын қамтамасыз ету үшін Құрылтайда Депутаттық әдеп жөніндегі кеңес құрылады. Ол заңды тұлғалар мен жеке тұлғалардан түскен барлық өтініштерді қарайды", – деп толықтырды депутат.

Сонымен қатар ол депутаттық әдепті бұзғаны үшін қандай жаза қолданылатынын айтып берді. Бірінші шара – сөгіс жариялау.

"Екіншісі – депутат көпшілік алдында кешірім сұрауы тиіс. Үшіншісі – Құрылтайдың бір отырысында сөз сөйлеуге тыйым салу. Одан кейінгі жаза – үш отырыс бойы сөз бермеу. Бұдан бөлек, депутатты бір немесе үш отырыстан шығару қарастырылған. Соңғы шара – бір күндік жалақысынан айыру", – деді Дания Еспаева.

Бұған дейін депутаттар Қазақстан Құрылтайыныңрегламентін қабылдаған еді.