Ерекше қарғыбау: ғалымдар жабайы жануарларға арналған датчик ойлап тапты

10:05, 9 қазан 2026
MKZ: 1571390

© Сурет: pixabay

Колорадо штаты университетінің мамандары орман өрттері кезінде жабайы жануарлардың қандай ауамен тыныс алатынын бақылауға мүмкіндік беретін шағын датчик әзірледі., деп хабарлайды Zakon.kz.

Құрылғыны жануарлардың мойнына тағылатын қарғыбауға GPS-трекерлермен және физиологиялық көрсеткіштерді өлшейтін датчиктермен бірге орнатуға болады.

Phys.org басылымының Methods in Ecology and Evolution журналына сілтеме жасап жазғанындай, бұл жаңалық орман өрттерінен тарайтын түтіннің жабайы жануарлардың мінез-құлқы мен денсаулығына қалай әсер ететінін зерттеуге көмектеседі. Датчиктің құрылымы мен бағдарламалық жасақтамасы ашық бастапқы код (open source) форматында тегін қолжетімді.

Құрылғы тыныс алу және жүрек-қан тамырлары жүйелеріне кері әсер етуі мүмкін PM2.5 ұсақ бөлшектерінің ауадағы концентрациясын өлшейді. Деректер әр 30 минут сайын жазылып отырады, ал датчик күн энергиясымен жұмыс істейді. Зерттеушілер жануардың мойнындағы қарғыбауды қайтарып алғаннан кейін жиналған ақпаратты жүктей алады.

Бұғыларға жүргізілген алғашқы сынақтар ауа сапасының тіпті бір-біріне жақын аумақтарда да айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін екенін көрсетті. Жануарларға орнатылған датчиктердің көрсеткіштері кейде жақын маңдағы стационарлық бақылау станцияларының деректерінен 10 есе өзгеше болған. Бұл түтіннің жануарларға әсерін олардың нақты мекендейтін жерлерінде тікелей бақылау қажеттігін көрсетеді.

Қазір ғалымдар пумаларды, бұғылар мен бұландарды, сондай-ақ сусар тұқымдасына жататын сирек кездесетін сиерра-невадалық балықшы сусарды зерттеп жүрген әріптестерімен бірлесіп жұмыс істеп жатыр.

Зерттеушілер жаңа технология жабайы табиғатқа орман өрттерінің тигізетін зардабын тереңірек түсінуге және табиғатты қорғау шараларын жетілдіруге көмектеседі деп үміттенеді. Атап айтқанда, түтіннің таралуы туралы деректерді жоспарлы бақыланатын өрттерді ұйымдастыру кезінде пайдалануға болады. Бұл жануарлар үшін аса сезімтал кезеңдерде түтіннің әсерін азайтуға мүмкіндік береді.

Бұған дейін ғалымдар ғарыштық соқтығысудан кейінгі жасырын кезеңді алғаш рет көргені хабарланған болатын.

Источник: zakon.kz


Подписывайтесь на наш Telegram-канал. Будьте в курсе всех событий!
Мы работаем для Вас!