Депутат жастардың 50 мың теңгеден жоғары аударымдарын биометрия арқылы растауды ұсынды

Құрылтай депутаты Дидарбек Ділдәбек 2026 жылғы 7 қазанда депутаттық сауалында 14 пен 22 жас аралығындағы қазақстандықтардың 50 мың теңгеден жоғары ақша аударымдарын қосымша биометриялық растауды енгізуді ұсынды, деп хабарлайды Zakon.kz.

Ол депутаттық сауалын Бас прокурорға, Ішкі істер министріне, Ғылым және жоғары білім министріне, Оқу-ағарту министрлігіне және Қаржылық мониторинг агенттігіне (ҚМА) жолдады.

"ҚР Бас прокуратурасының құқықтық статистика деректеріне сәйкес, 2025 жылы елде 8 280 есірткі қылмысы тіркеліп, 4 684 адам қылмыстық жауапкершілікке тартылды. 67 кәмелетке толмаған сотталды. 2026 жылдың тоғыз айында 7 464 есірткі қылмысы тіркеліп, 3 282 адам қылмыстық жауапкершілікке тартылды, 59 кәмелетке толмаған сотталды. Осылайша, биылғы тоғыз айда сотталған кәмелетке толмағандар саны өткен жылғы көрсеткіштің 88%-ына жетті. Бұл деректер заңсыз есірткі айналымына балалар мен жасөспірімдердің тартылуының алдын алу және оларды қорғау жұмыстарын күшейту қажет екенін көрсетеді", – деді ол.

Депутаттың айтуынша, жастарды құқыққа қайшы әрекеттерге тартудың тағы бір өзекті бағыты – дропперлік.

"Құқықтық статистика деректеріне сәйкес, 2026 жылғы маусым айының басында дропперлікке қатысты аяқталған істер бойынша күдікті ретінде өткен 214 адамның 159-ы 18-29 жас аралығындағы азаматтар. Олардың 140-ы құқық бұзушылық жасаған кезде жұмыссыз болған. Бұл мұндай қылмыстардың алдын алу шараларын жастарды жұмыспен қамту және әлеуметтік қолдау шараларымен қатар жүргізу қажет екенін көрсетеді. ҚМА-ның 2026 жылғы 8 шілдедегі мәліметіне сәйкес, жыл басынан бері қылмыстық кірістерді заңдастырумен айналысқан 33 дропперлік топтың қызметі тоқтатылды. Олардың банк шоттары арқылы 112 млрд теңгеден астам сомаға заңсыз қаржылық операциялар жүргізілген", – деді Дидарбек Ділдәбек.

Ол оқу жылының басында студенттердің банк шоттарын ашып, оларды басқа адамдарға ақша үшін беру жағдайлары алаңдатып отырғанын айтты. Жастар оңай ақша табуға үміттеніп, өз шоттарын "жалға бергенде", оның заңсыз ақша айналымында пайдаланылу қаупін және өз жауапкершілігінің деңгейін көбіне түсінбейді.

"Білім беру ұйымдарындағы профилактикалық жұмыста да кемшіліктер бар. Бірінші курс студенттерімен түсіндіру жұмыстары, құқық қорғау органдарының тәрбие жұмысына жауапты қызметкерлермен және психологтармен өзара іс-қимылы жүйелі жолға қойылмаған. Ақпарат жеткізу тәсілдерін жаңарту қажет, сонда ол жастарға түсінікті болады. Есірткі мессенджерлер мен QR-кодтар арқылы таратылып жатқан жағдайда профилактикалық жұмысты граффитилерді бояумен шектеу жеткіліксіз", – деді депутат.

"Әділет" партиясының фракциясы бірінші курс студенттерімен профилактикалық жұмыс жүргізуді, 14 пен 22 жас аралығындағы азаматтардың 50 мың теңгеден жоғары ақша аударымдарына қосымша биометриялық растау енгізуді, банктер, құқық қорғау органдары және білім беру ұйымдары арасындағы ақпарат алмасуды күшейтуді, әлеуметтік осал жастарға атаулы көмек көрсетуді және ведомствоаралық үйлестіруді күшейтуді ұсынды.

Оның пікірінше, жастарға заңды табыс табуға мүмкіндік беру және уақытылы әлеуметтік қолдау көрсету – оларды қылмыстық ортаға тартудан қорғаудың маңызды шарттары.