Ғалымдар орманда 40 жыл бұрын бастаған тәжірибе күтпеген нәтижемен аяқталды

Австралияның Виктория штатында зерттеушілер 1980-жылдардың соңында басталған орман шаруашылығына қатысты ұзақ мерзімді тәжірибені аяқтады. Зерттеу ормандарды басқарудың тиімді тәсілдерін анықтауға маңызды мәлімет берді, деп хабарлайды Zakon.kz.

IFLScience басылымының мәліметіне сәйкес, 1980-жылдары Австралия үкіметі орманды жаппай кесуге балама тәсілдерді зерттей бастаған. Жаппай кесу кезінде белгілі бір аумақтағы ересек ағаштардың барлығы немесе басым бөлігі бір уақытта кесіледі.

Орманды жаппай кесу тек ағаш ресурстарын алу үшін ғана емес, аурулардың таралуына жол бермеу немесе орман ресурстарын басқару мақсатында да жүргізіледі. Экологтар мұндай әдіс сирек кездесетін жануарлар мен өсімдіктерге аса зиян екенін айтып, олардың тіршілік ету ортасынан айырылатынын ескерткен. Алайда ол кезде балама әдістер жеткілікті зерттелмеген еді.

1980-жылдардың соңында Австралия үкіметі Виктория штатының Орталық таулы аймағындағы Танджил-Брен және Шығыс Гиппслендтегі Кэббидж-Три-Крик аумақтарында балама тәсілдерді зерттеуге 26 млн доллар бөлді.

Жоба аясында орманның әртүрлі бөліктерінде бірнеше тәсіл қолданылды: дәстүрлі жаппай кесу, шағын аумақтарды кесу және "қарқынды сирету" әдісі. Соңғысында белгілі бір аумақтағы ағаштардың 50-70 пайызы кесілді. Кейін ғалымдар ормандағы өзгерістерді бақылап, нәтижелерді ағаштары кесілмеген бақылау аумақтарымен салыстырды.

Бұл ұзақ мерзімді зерттеу болды. Тәжірибенің нәтижелері тек 2000-жылдардың басында айқын көріне бастады. Алғашында бәрі түсінікті сияқты көрінді: шетен ағаштары жаппай кесілген аумақтарда жақсырақ қалпына келген.

Алайда уақыт өте жағдай өзгерді. Қазір ағаштардың қарқынды сиретілген аумақтарда әлдеқайда белсенді өсіп жатқаны байқалады.

"Сиретуден кейін қалған ағаштар өте ірі болып өсті. Олардың жасы небәрі 80 жыл болғанымен, ең ірілерінің кеуде деңгейіндегі диаметрі орта есеппен бір метрден асады, ал кейбірінің диаметрі 1,5 метрден де үлкен. Сирету бұл ағаштарға өсу үшін көбірек орын мен ресурстар берді", – деп түсіндірді зерттеу тобы.

30 жыл ішінде ескі ағаштар орман өрттеріне төзімді бола түскен және сирек кездесетін Ледбитер опоссумына мекен болған.

Зерттеушілер тәжірибе жүргізілген аумаққа фототұзақтар орнатып, опоссумдардың тек орман айтарлықтай сиретілген жерлерінде мекендейтінін анықтады. Ал ағаштары кесілмеген аумақтарда олар байқалмаған.

Айта кетерлігі, опоссумдар жойылып кету қаупі бар жануарлар қатарына жатады. Сонымен қатар олар осы ормандарда тіршілік ететін жалғыз жануар түрі емес, бірақ зерттеушілер үшін оның болуы орманды басқарудың ұзақ мерзімді әсерін бағалауда маңызды көрсеткіш болды.