Қазақстандық тұрғын әкесінің өсиетіне қатысты дауда жеңіліп қалды

Қазақстанда мұра қалдырушының қызы әкесінің немересінің пайдасына жасаған өсиетін оның әрекетке қабілетсіз күйде болғанын алға тартып, сот арқылы даулауға тырысты. Алайда бұл істің немен аяқталғанын Жоғарғы соттың баспасөз қызметі мәлімдеді.

Талап қоюшының ұстанымы

Талап қоюшы өз талаптарын негіздей отырып, мұра қалдырушы тірі кезінде спирттік ішімдіктерді шамадан тыс пайдаланғанын, наркологиялық диспансерде есепте тұрғанын, алкоголизмнен ем қабылдағанын және соның салдарынан өз әрекеттерінің мәнін түсінбегенін және өз әрекетін басқара алмағанын көрсеткен.

Талап қоюшының пікірінше, өзі даулап отырған өсиет оның бірінші кезектегі мұрагер ретіндегі құқықтарын бұзады.

Іс бойынша жүргізілген сараптама

Бірінші сатыдағы сот қайтыс болғаннан кейін жүргізілетін соттық психологиялық-психиатриялық сараптама тағайындаған.

Соттың дәлелдемелерді бағалауы

Сараптама қорытындысына сәйкес, өсиет жасалған сәтте мұра қалдырушыда психикалық бұзылыстың белгілері болған, соның салдарынан ол өз әрекеттерінің мәнін ұғына алмаған және оларды басқара алмаған.

Алайда бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар бұл қорытындыны назарға алмады, себебі оның негізіне алынған дәлелдемелер (дәрігерлік кеңес, учаскелік инспектордың рапорты, көршілердің мінездемелері) жол берілмейтін дәлелдемелер деп танылды.

Анықталған бұзушылықтар және соттың жеке ұйғарымы

Сот мұра қалдырушы тірі кезінде психиатр мен наркологтың есебінде тұрмағанын, алкоголизмнен ем қабылдамағанын, әкімшілік немесе қылмыстық жауаптылыққа тартылмағанын, сондай-ақ өсиет жасалған кезеңде сараптама материалдарында көрсетілгендей Астанада емес, Алматы қаласында тұрғанын анықтады.

Кассациялық сатының қорытындылары

Істі қарау барысында сот психикалық денсаулық саласындағы медициналық-әлеуметтік көмек көрсету стандарттарының бұзылғанын анықтады.

Осыған байланысты бірінші сатыдағы сот уәкілетті органға жолданған жеке ұйғарым шығарды.

Аталған ұйғарым заңды күшіне еніп, нәтижесінде психиатр дәрігердің лицензиясының қолданылуы тоқтатылды (күшін жойды).

Кассациялық сот төменгі сатыдағы соттардың тұжырымдарымен келісіп, өсиеттің мазмұны азаматтық заңнама талаптарына сәйкес келетінін көрсетті.

Нотариус өсиетті куәландыру рәсімін сақтаған, мұра қалдырушыға жасалып отырған мәміленің құқықтық салдары түсіндірілген. Мұра қалдырушының ерік білдіру фактісі өсиет жасалған кезде қатысқан куәнің айғақтарымен расталды.

Куә мұра қалдырушы 2014 жылдан бері онымен бірге тұрған немересіне пәтерін саналы түрде қалдыруға шешім қабылдағанын түсіндірген.

Осылайша, кассациялық саты мұра қалдырушы өз мүлкіне заңда белгіленген тәртіппен тиісті түрде билік еткенін, тірі кезінде өсиетті жоймағанын және өзгертпегенін анықтады.