Қазақстанда қай несие түрін алу оңайырақ

Қазақстанда несие мақұлдату бәріне бірдей оңай емес. Кейбір несие түрлері бойынша банктер клиентке "иә" деп жиірек жауап берсе, басқа санаттарда қарыз алушы қатаң тексеруден өтеді. 2026 жылы қарыз алушылардың несие алу мүмкіндігі қалай өзгергенін Zakon.kz зерттеген.

Ипотека жиірек мақұлдана бастаған

2026 жылдың II тоқсанында Қазақстан банктеріне ипотека алуға 228 мың өтінім түскен. Бұл I тоқсанмен салыстырғанда 19%-ға көп.

Сұралған несиенің орташа сомасы 5%-ға өсіп, 21,5 млн теңгеге жеткен.

Тұтынушылық несие: өтінім өте көп, бірақ мақұлдау мүмкіндігі аз өзгерді

Кепілсіз тұтынушылық несие ең көп сұралатын қарыз түрі болып қала береді. II тоқсанда банктер 15,9 млн өтінім алған. Бұл алдыңғы тоқсанмен шамалас.

Ал орташа сұралған сома 10%-ға өсіп, 1,062 млн теңгені құрады.

Мақұлданған өтінімдердің үлесі небәрі 1 пайыздық тармаққа өсіп, 33%-ға жетті. Яғни шамамен әрбір үшінші өтінімге оң жауап берілген.

Кепілмен берілетін несие әлдеқайда жиі мақұлданады

Ең қызықты өзгеріс кепілмен берілетін несиелерде байқалды.

Мұндай несиеге берілген өтінімдер саны 18%-ға азайып, 85 мыңға түскен. Бірақ орташа сұралған сома керісінше 27%-ға өсіп, 17,7 млн теңгеге жеткен.

Сонымен қатар мақұлдау үлесі бірден 14 пайыздық тармаққа өсіп, 31%-ды құрады.

Яғни өтінімдер азайғанымен, оң шешімдердің үлесі айтарлықтай артқан.

Автонесие алу екі есе қиын

II тоқсанда автонесиеге берілген өтінімдер саны 20%-ға өсіп, 1,5 млн-ға жеткен.

Алайда олардың орташа сомасы 3%-ға төмендеп, 7 млн теңгені құрады.

Ал мақұлдау деңгейі небәрі 18% болды. Тоқсан ішінде бұл көрсеткіш тек 3 пайыздық тармаққа өскен.

Басқаша айтқанда, автонесиеге өтініш бергендердің әрбір бесіншісіне де жетпейтіні мақұлданған.

Бұл ретте банктер несие шарттарын біршама қатаңдатқан: пайыздық мөлшерлемелер көтеріліп, қарыз алушыларға қойылатын талаптар күшейтілген.

Қай несие түрін алу ықтималы жоғары?

Жалпы көрініс мынадай:

• Ипотека — 33% мақұлдау;
• Кепілмен несие — 31%;
• Кепілсіз тұтынушылық несие — 33%;
• Автонесие — 18%.

Сонымен бірге бұл — жалпы статистика. Нақты адамның несие алу мүмкіндігі табысына, кредиттік тарихына, қарыз жүктемесіне және банктің ішкі скорингіне байланысты.

Неліктен қазақстандықтар ипотека мен автокөлікке көбірек несие сұрайды?

Ипотекаға сұраныстың өсуіне мемлекеттік ипотекалық бағдарламалар мен өңірлік тұрғын үй бағдарламаларының іске асырылуы әсер еткен. Сонымен қатар ипотекалық несие бойынша қолданыстағы Жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі (ЖТСМ) шекті мөлшерінің 2026 жылдың соңына дейін сақталуы банктерге ипотекалық бағдарламаларды жалғастыруға мүмкіндік береді.

Ал автонесиеде сұранысты негізінен автосалондар ынталандырып отыр. Ірі банктердің жеңілдіктері мен субсидияланған пайыздық мөлшерлемелері бар бағдарламалары автокөлік алуға өтінім берушілердің санын арттырған.

Яғни ипотека мен автокөлікке сұраныс жоғары болғанымен, банк өтінімді мақұлдау кезінде әр сегментке әртүрлі талап қояды.