Google танымал функциялары үшін 207,5 млрд теңге айыппұл төледі

Ирландияның Деректерді қорғау жөніндегі комиссиясы (DPC) 2026 жылғы 21 қыркүйекте Google Ireland Limited (Google) компаниясына қатысты тексерудің қорытындысын жариялады. Компанияға 403 млн еуро (207 585 300 000 теңге) көлемінде айыппұл салынды, деп хабарлайды Zakon.kz.

Тексеруді комиссия Google-ға қатысты жетекші қадағалау органы ретінде 2020 жылғы ақпанда бастаған. Бұған Еуропадағы тұтынушылардың құқықтарын қорғау ұйымдарының, соның ішінде BEUC-тің Google компаниясының белгілі бір сервистері мен өнімдері аясында пайдаланушылардың орналасқан жері туралы деректерді өңдеуіне қатысты шағымдары себеп болған.

Тергеу барысында екі жыл ішінде Google-дың үш функция аясында пайдаланушылардың орналасқан жері туралы деректерді қалай өңдейтіні зерттелді. Олар – "Қолданбалар мен веб-іздеу тарихы", "Орналасу тарихы" және "Орналасқан жерді анықтау дәлдігі".

• "Қолданбалар мен веб-іздеу тарихы" – Google аккаунтының иелеріне ғана қолжетімді баптау функциясы. Ол іске қосылған кезде Google компаниясы пайдаланушының Google сервистеріндегі әрекеттері туралы ақпаратты өңдейді. Оған кірген сайттар мен қолданылған қосымшалар туралы деректер кіреді. Сондай-ақ веб-беттерді қарау тарихы, іздеу тарихы және орналасқан жер туралы мәліметтер өңделуі мүмкін.
• "Орналасу тарихы" – пайдаланушының жанында үйлесімді мобильді құрылғы болған кезде оның орналасқан жерін бақылауға мүмкіндік беретін Google сервисі. Бұл функцияны пайдалану үшін қолданушының келісімі қажет. Келісім берілгеннен кейін жүйе барған жерлер, әрекет түрлері және олардың арасындағы қозғалыс бағыттары туралы ақпаратты өңдейді. "Орналасу тарихы аясында Google Maps картасында пайдаланушының қозғалыс бағытын көрсететін "Хронология" функциясы жұмыс істейді. Сервис аккаунтқа кірген құрылғылар арқылы пайдаланушының қозғалысы туралы деректерді сақтайды. Бұл тіпті қолданушы сол сәтте Google сервистерін пайдаланбаған кезде де жүзеге асуы мүмкін.
• "Орналасқан жерді анықтау дәлдігі" – Android операциялық жүйесіндегі құрылғыға қосылған GPS модулін пайдаланғаннан гөрі өз координаттарын дәлірек анықтауға мүмкіндік беретін функция. Ол Google аккаунты бар-жоғына қарамастан барлық Android пайдаланушыларына қолжетімді.

Деректерді қорғау жөніндегі уәкілетті орган қабылдаған шешімде Google компаниясының GDPR талаптарын бұзғаны анықталды. Атап айтқанда:

• "Қолданбалар мен веб-іздеу тарихы" және "Орналасу тарихы" функциялары аясында орналасқан жер туралы деректерді өңдеудің заңдылығы мен адалдығына қатысты талаптар сақталмаған;
• компания "Орналасқан жерді анықтау дәлдігі" функциясы аясында жеке деректерді өңдеу кезінде заңдылық, адалдық және ашықтық қағидаларын сақтағанын дәлелдей алмаған;
• аталған үш функцияның барлығына қатысты деректерді өңдеу талаптарының ашықтығы қамтамасыз етілмеген;
• "Қолданбалар мен веб-іздеу тарихы" және "Орналасу тарихы" функциялары аясында орналасқан жер туралы деректерді сақтау талаптары бұзылған.

"Орналасқан жер туралы деректер адамдарға пайда да, зиян да келтіруі мүмкін. Олар онлайн сервистердің мүмкіндіктерін айтарлықтай арттыра алады. Алайда мұндай деректер адам туралы, соның ішінде жеке сипаттағы едәуір көлемдегі ақпаратты ашуы мүмкін", – деді комиссия Грэм Дойл.

Комиссияның мәліметінше, Google компаниясының GDPR талаптарын сақтамауы салдарынан пайдаланушылар орналасқан жері туралы деректердің, мысалы, жекелендірілген жарнаманы көрсету немесе олардың қызығушылықтарын анықтау үшін қолданылатынын білмеуі мүмкін болған. Бұл олардың жеке деректерін бақылау мүмкіндігін жоғалтуына әкелуі ықтимал.

Бұған дейін Google-дың Gemini жасанды интеллект моделі киберқауіпсіздік сынақтары кезінде үш нақты компанияның жүйелеріне рұқсатсыз қол жеткізгені хабарланған болатын. Мұны компанияның өзі растады. Модельдер бастапқыда ойдан шығарылған компаниялармен жабық ортада сынақтан өткізілген. Алайда қателік салдарынан Gemini интернетке қосылып кеткен.