Алматының Ботаникалық бағынан 70 жылдық әйгілі тал ағашы алынып тасталды

Алматыда 1954 жылдан бері Ботаникалық бақта өсіп тұрған ескі тал ағашы кесіліп, аумақтан алынып тасталды. Мамандардың мұндай шешім қабылдауына не себеп болғанын қалалық Бас ботаникалық бақтың баспасөз қызметі Zakon.kz тілшісіне айтып берді.

Белгілі болғандай, 2026 жылғы 16 маусымда қатты дауыл мен найзағай кезінде бақтағы ең танымал талдардың бірінің ұзындығы 10 метрден асатын ірі бұтағы сынып кеткен. Ағаш құлаған кезде қоршау мен жаяу жүргіншілер жолының бір бөлігі зақымданған. Абырой болғанда, келушілердің ешқайсысы зардап шекпеген.

Мамандар ағашты егжей-тегжейлі тексеру барысында оның жасына байланысты елеулі өзгерістер болғанын анықтады.

"Дәл осы жасырын ақаулар қатты желдің әсерімен қатар келіп, ірі бұтақтың сынуына себеп болды", – деп түсіндірді мамандар.

Бұл 1954 жылдан бері бақта өсіп келген Вавилон талы (Salix babylonica). Ағаш Қарағандыдан әкелінген. Ол жеті онжылдықтан астам уақыт бойы Ботаника және фитоинтродукция институтының ғылыми коллекциясының бір бөлігі әрі Алматыдағы ботаникалық бақтың көрікті нысандарының бірі болған.

Тал өзінің сәндік көрінісін сақтағанымен, тексеру барысында оның ішінде бірқатар зақым анықталған:

• діңінің түбінде терең қуыс пайда болған;
• қабығы ажыраған;
• дің зиянкестері зақымдаған;
• өзегі шіріген.

Мамандардың айтуынша, ескі ағаштардың сыртқы көрінісі олардың ішкі жағдайын әрдайым көрсете бермейді.

Бұл жай ғана ескі ағаш емес, өзіндік ғылыми тарихы бар және бірнеше буын алматылықтар үшін мәдени құндылыққа ие коллекциялық өсімдік болғандықтан, оның тағдырын шешу кезінде ерекше мұқият болуға тура келген.

"Мамандар ағаштың биологиялық жағдайын, қалған бөлігінің механикалық тұрақтылығын және оны қауіпсіз түрде сақтап қалу мүмкіндігін бағалады. Келушілерге төнетін қауіпті азайту үшін шаралар қабылданды. Алайда ағашты ескерту таспасымен қоршау жеткіліксіз болды, келушілер оның көлеңкесінде демалуын жалғастырды. Комиссияның қорытындысы бойынша талдың қалған бөлігі апатты жағдайда деп танылып, кенеттен құлау қаупін төндірді", – деді Алматы БББ баспасөз қызметі.

Өкінішке қарай, арнайы шаралар арқылы ағашты қауіпсіз сақтап қалу мүмкін болмаған. Оны әрі қарай пайдалану адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндірген.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Главный Ботанический Сад г.Алматы (@botsadkz)

Тал Ботаникалық бақтың көпшілік пайдаланатын аумағында орналасқандықтан, басты басымдық келушілердің қауіпсіздігі болды. Осыған байланысты оны алып тастау туралы шешім қабылданды.

Алайда бұл ағаштың тарихы мұнымен тоқтаған жоқ.

"2022 жылы-ақ ескі талдың жанына жас ағаш отырғызылған болатын. Бүгінде ол айтарлықтай нығайып, бой көтерді және белсенді өсу кезеңінде. Бұл мұрагер тал өзінен бұрынғы ағаштың тарихын жалғастырып, уақыт өте келе бақтың жаңа символына айналады", – деп хабарлады БББ баспасөз қызметі.

Бұған дейін 2026 жылғы маусымда Қазақстанда ағаштарды кесуге рұқсат беру тәртібі жаңартылғаны хабарланған еді.