Антарктидадан бүкіл әлемге қауіп төндіретін «жасырын бомба» табылды

Шығыс Антарктида аймағында жаһандық теңіз деңгейінің күрт көтерілуіне жеткілікті мұз бар. Жаңа зерттеу ғалымдарды Уилкс мұзасты бассейнін мұқият зерттеуге шақырады, деп хабарлайды Zakon.kz.

Gizmodo мәліметінше, климаттың жылынуына байланысты Антарктиданың бұл жасырын мұз массиві болашақта теңіз деңгейінің көтерілуіне елеулі әсер етуі мүмкін.

Уилкс мұзасты ойпаты – Шығыс Антарктида мұз жамылғысының астындағы тау жыныстарында орналасқан алып ойыс. Ол Антарктиданың теңіз деңгейінің болашақтағы көтерілуіне ықпалы тұрғысынан маңызды бөліктерінің бірі болғанымен, әлі де толық зерттелмеген. Nature Reviews Earth & Environment журналында жарияланған жаңа зерттеуде ғалымдар бассейн рельефінің ерекшеліктері климат жылынған сайын оның тұрақсыздануына әкелуі мүмкін екенін анықтады.

Уилкс мұзасты бассейні Трансантарктикалық таулардың ішкі жағымен шамамен 1400 шақырымға созылып жатыр. Ол қалың мұз қабатының астында толық жасырынған. Сондықтан ғалымдар осы ауқымды бассейн туралы мәлімет жинау үшін радиолокациялық және спутниктік бақылауларға сүйенеді.

Бұған дейін Антарктиданың бұл бөлігі ең тұрақты аймақтардың бірі саналған. Алайда ғалымдар оның қаншалықты осал болуы мүмкін екенін енді ғана түсіне бастады.

Бұл бассейн мұз жамылғысының теңіздік бөлігі болып саналады. Яғни мұздың басым бөлігінің астындағы жер қыртысы теңіз деңгейінен төмен орналасқан. Осы ерекшелік жылы теңіз суы мұздың түпке бекінген аймағына жеткен жағдайда, мұздың шегіну қаупін арттыруы мүмкін.

Жаңа зерттеуде бассейннің кейбір бөліктері қазірдің өзінде өзгеріске ұшырағаны көрсетілген. Бұған дейінгі деректер кейбір мұз қайраңдарының жұқарып, опырылғанын көрсеткен.

Бассейндегі негізгі мұздықтардың бірі – Кук мұздығы. Ол 1990-жылдардан бері қарқынды жұқарып келеді және жыл сайын мұхитқа шамамен 44 млрд тонна мұз жібереді.