Ломбардтар мен МҚҰ: Қазақстанда берілетін микрокредиттердің жартысынан көбін бизнес алады

Әдеттегі банктік несие алу қиындаған сайын кәсіпкерлер қаржы табудың басқа жолдарын іздей бастады. Бұл Қазақстандағы микрокредит нарығының құрылымына айтарлықтай әсер етіп отыр, деп хабарлайды Zakon.kz.

Микрокредиттер бағытын өзгертті

2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша микрокредиттік қызмет көрсететін ұйымдардың (МҚҰ) несие портфелі 3,1 трлн теңгені құрады. Екінші тоқсанда ол 0,6%-ға қысқарғанымен, жыл басынан бері 0,8%-ға өсті.

Бизнес қарыз алушыларының портфелі екінші тоқсанда 1%-ға төмендеді. Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) мұны кредиттік серіктестіктер берген маусымдық қарыздардың өтелуімен байланыстырады.

Халыққа берілген қарыздар портфелі 0,2%-ға қысқарды. Бұған негізінен ломбардтардағы тұтынушылық

Ломбардтардың активтері өсіп, қарыздары азайып жатыр

1 шілдедегі жағдай бойынша МҚҰ-ның жалпы активтері 3,5 трлн теңгені құрады. Екінші тоқсанда олар 0,2%-ға өсті, ал жыл басынан бері 0,1%-ға төмендеді.

Активтердің құрылымы:

• микрокредиттік ұйымдар – 1,7 трлн теңге немесе 49,4%;
• кредиттік серіктестіктер – 1,1 трлн теңге немесе 31,7%;
• ломбардтар – 0,7 трлн теңге немесе 18,9%.

Алайда сектордың несие портфелі қысқарды. Бұған ломбардтар берген микрокредиттер көлемінің азаюы әсер етті.

Банк қатаң болса, ломбардқа жүгінетіндер көбейеді

2026 жылдың сәуірінде ҚНРДА төрайымы Мәдина Әбілқасымова кепілсіз тұтынушылық кредиттерге қойылатын талаптар күшейген кезде халықтың ломбардтарға көбірек жүгіне бастағанын айтқан болатын.

Ломбардта адам белгілі бір мүлкін кепілге қойып, несие ала алады. Ал кепілсіз тұтынушылық кредиттер бойынша талаптар әлдеқайда қатаң, – дейді Мәдина Әбілқасымова.

Жаңа статистика бұл үрдістің сақталып отырғанын көрсетеді: ломбардтардың тұтынушылық микрокредиттер портфелі азайғанымен, олардың активтері өскен.

Қарыз алушылар басқа жол іздей бастады

Қаржыгер Расул Рысмамбетов бұл жағдайды соңғы жылдардағы реттеу талаптарының өзгеруімен байланыстырады. Банктер кепілсіз кредит беруге қойылатын талаптарды күшейтті, сонымен қатар микрокредиттік өнімдерге де талаптар артты.

Алайда халық пен бизнестің қарызға деген қажеттілігі қашан да болады. Сондықтан сұраныстың бір бөлігі банк секторынан микрокредиттік секторға, ал оның ішінде кепілмен берілетін қарыздарға ауысуы мүмкін, дейді сарапшы.

Сарапшының пікірінше, банк арқылы ақша алу қиындаған жағдайда адамдар мүлкін кепілге қойып, қарыз алудың қарапайым әрі түсінікті жолын іздей бастайды.

Мерзімі өткен қарыз азайды

90 күннен астам мерзімі өткен қарыздардың (NPL90+) үлесі 1 шілдеде 3,9%-ды құрады. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 4,9% болған.

Жеке тұлғалардың портфелінде бұл көрсеткіш 7,4%-дан 5,1%-ға дейін төмендеді.

МҚҰ міндеттемелері екінші тоқсанда 0,2%-ға өсіп, 2,3 трлн теңгеге жетті. Алынған қарыздар жалпы міндеттемелердің 61,5%-ын немесе 1,4 трлн теңгені құрайды.

Сектордың меншікті капиталы 1 шілдеде 1,3 трлн теңгеге жетіп, екінші тоқсанда 0,2%-ға өсті.

Жалпы ҚНРДА статистикасы Қазақстанның микрокредит нарығында бірнеше үрдістің қатар жүріп жатқанын көрсетеді: мысалы, несие портфелінің негізгі бөлігі бизнеске тиесілі, тұтынушылық кредит беру құрылымы өзгеріп жатыр, ал мерзімі өткен қарыздардың сапасы жақсаруда.