Конституциялық реформа Қазақстанның жаңа даму кезеңіне құқықтық негіз қалыптастырады – сенатор

Конституциялық реформаның басты мақсаты – мемлекеттің қазіргі тарихи, әлеуметтік және технологиялық даму кезеңіне толық сәйкес келетін заманауи әрі тұрақты құқықтық негіз қалыптастыру. Бұл туралы Сенат депутаты Жанна Асанова айтты.

Сенатордың сөзінше, Конституция – мемлекеттік жүйенің барлық құрылымын айқындайтын, билік тармақтарының теңгерімін белгілейтін және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктерін бекітетін негізгі құжат.

"Конституция – мемлекеттік жүйенің бүкіл құрылымын айқындайтын, билік тармақтарының теңгерімін, мемлекеттік институттардың өкілеттік шектерін, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктерін және ел дамуының стратегиялық бағыттарын белгілейтін іргелі құжат. Сондықтан оны жаңарту қажеттілігі Қазақстанның дамуы жаңа кезеңге өткендігімен байланысты", – деді Жанна Асанова.

Оның айтуынша, қазіргі кезеңде қоғамдық қатынастардың күрделенуі, жаһандық экономикалық өзгерістер мен цифрлық трансформация бұрынғы конституциялық модельдерді қайта қарауды талап етеді. Сонымен қатар қоғамда әділеттілікке, мемлекеттік басқарудың тиімділігіне және биліктің жауапкершілігіне деген сұраныс артып келеді.

Сенатордың пікірінше, реформаның маңызды бағыттарының бірі – халықтың мемлекеттік биліктің бірден-бір қайнар көзі екендігін нақты бекіту.

"Қазақстан халқы мемлекеттік биліктің бірден-бір қайнар көзі әрі егемендіктің иесі ретінде танылатыны нақты айқындалады. Бұл демократиялық қағидаттарды күшейтіп, саяси жүйені қалыптастыруда азаматтардың еркі шешуші рөл атқаратынын көрсетеді", – деді ол.

Сонымен қатар Конституция жобасы мемлекеттік басқару жүйесін жаңғыртуға бағытталған институционалдық өзгерістерді қамтиды. Бұл өзгерістер билік тармақтарының өзара іс-қимыл тетіктерін жетілдіруге және жаңа институттарды енгізуге бағытталған.

Жанна Асанованың айтуынша, жаңа Конституцияның тағы бір ерекшелігі – мемлекеттің даму басымдықтары мен құндылықтарының жаңаша айқындалуы.

"Егер бұрынғы Конституция мемлекеттіліктің бастапқы кезеңіндегі тұрақтылықты қамтамасыз етуге және негізгі институттарды қалыптастыруға бағытталған болса, жаңа жоба қоғамдағы әділеттілік қағидатына, мемлекеттің азаматтар алдындағы жауапкершілігіне, адами капиталды дамытуға және тұрақты дамуға ерекше назар аударады", – деді сенатор.

Сондай-ақ құжаттың философиялық негізі де жаңартылатыны айтылды. Атап айтқанда, преамбулада Қазақстан халқының бірлігі, Ұлы даланың мыңжылдық тарихының сабақтастығы және "Заң мен тәртіп" қағидаты қоғам мен мемлекеттің негізгі ұстанымы ретінде көрсетіледі.

Бұдан бөлек, Конституцияда мемлекеттіліктің басты қағидаттары – егемендік, тәуелсіздік, унитарлық құрылым, аумақтық тұтастық және басқару нысаны өзгермейтін негіздер ретінде бекітіледі.

Сенатор жаңа Конституция жобасында білім, ғылым және инновацияны дамытуға ерекше мән берілгенін атап өтті.

"Білім, ғылым, инновация және адами капиталды дамыту мемлекеттің стратегиялық бағыты ретінде конституциялық деңгейде бекітіледі. Бұл Қазақстанның даму моделі табиғи ресурстарға ғана емес, қоғамның интеллектуалдық әлеуетіне де сүйенетінін көрсетеді", – деді Жанна Асанова.

Сонымен қатар жоба адам құқықтарын қорғау жүйесін күшейтуді көздейді. Мәселен, мемлекеттік органдардың заңсыз әрекеттерінен келген зиянды өтеу құқығы енгізіліп, жеке бостандықтар мен қоғамдық жауапкершілік арасындағы теңгерім нақтырақ айқындалады.

Сенатор алдағы референдумның саяси тұрақтылық үшін маңызы ерекше екенін атап өтті. Оның айтуынша, Конституцияны халықтың тікелей дауыс беру арқылы қабылдауы мемлекеттік институттарға деген сенімді арттырып, азаматтардың ел тағдырына ортақ жауапкершілігін күшейтеді.

"Референдум – демократияның ең жоғары көріністерінің бірі. Ол әрбір азаматқа мемлекет болашағына тікелей ықпал ету мүмкіндігін береді. Осындай маңызды құжат халықтың тікелей дауыс беруі арқылы қабылданса, бұл саяси жүйенің тұрақтылығын нығайтады", – деді сенатор.

Оның пікірінше, Конституцияны талқылау үдерісі де қоғамдағы ашық пікірталастың дамуына және мемлекет пен қоғам арасындағы диалогтың нығаюына ықпал етеді.

Жалпы, сенатордың айтуынша, жаңа Конституция Қазақстанның ұзақ мерзімді экономикалық және әлеуметтік дамуының стратегиялық негізін қалыптастырады.