Қазақстандықтардың қос немесе көп азаматтық алуына жол берілмейді - Конституция жобасы

Конституциялық сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов 2026 жылғы 7 ақпанда Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның отырысында еліміздің Ата Заңы жобасының салыстырмалы кестесін таныстырды, деп хабарлайды Zakon.kz.

Бақыт Нұрмұханов өткен отырыста бірқатар маңызды өзгерістер мен түзетулер енгізілгенін еске салды.

"Осыған байланысты Конституция жобасының нормалары қайта қаралып, нақтыланады. Мысалы, Конституцияда теңгені ұлттық валюта ретінде бекіту ұсынылды. Осыған байланысты 2-бап 6-тармақпен толықтырылады. Онда Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы теңге болып табылатыны көрсетілген, осы баптың 6-тармағы өзгертілді, ал 7-тармақтың мазмұны сақталған, яғни Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі, егемендігі мен біртұтастығы, аумақтық тұтастығы мен басқару нысаны өзгермейді", – деп атап өтті ол.

Оның айтуынша, Қазақстан Республикасының азаматтығына қатысты жобаның 12-бабы да редакцияланған.

"Осы баптың 3-тармағына түзету енгізу ұсынылады, оған сәйкес Қазақстан Республикасы азаматының қос немесе көп азаматтығына жол берілмейді. Басқа елдің азаматтығының болуы Қазақстан Республикасының азаматтығын жою үшін негіз болып табылады.... Конституция жобасының 15-бабы 4-тармақпен толықтырылды, онда әрбір азаматтың мемлекеттік органның немесе лауазымды адамның заңсыз әрекеттері нәтижесінде келтірілген залалды өтеуге құқығы бар", – деп толықтырды спикер.

Бақыт Нұрмұханов бұған дейін қылмыстық процесс барысында әркімнің жеке бас бостандығына құқығын қорғау кепілдігін нығайту қажеттігі туралы ұсыныс бірнеше рет талқыланғанын атап өтті.

"Бұл ретте сот шешімінсіз ұстаудың нақты мерзімдерін заңнамалық деңгейде белгілеу ұсынылды. Конституция жобасының 18-бабында сот шешімінсіз адамды заңда көзделген мерзімге ұстауға болмайтындығы көрсетілген. Келіп түскен ұсыныстарға жүргізілген талдау көрсеткендей, жобаның бұл ережесі екіұшты түсіндіріледі, пікірталас тудырады, осыған байланысты ол түзетілді. Жаңа редакцияға сәйкес, сот шешімінсіз адамды заңда көзделген мерзімнен артық ұстауға болмайды", - деді спикер.

Сондай-ақ ол қоғамда Конституция жобасының бірқатар нормалары кеңінен талқыланып жатқанын атап өтті. Осыған байланысты келіп түскен ұсыныстар шеңберінде Конституциялық сот төрағасының орынбасары Білім туралы 33-бапты, вице-президенттің өкілеттігіне қатысты 49-баптың 4-тармағын, комитеттер мен Құрылтай комиссиясының қызметі туралы 59-баптың 3-тармағын нақтылауды ұсынды.

2026 жылғы 5 ақпанда "Әділ сөз" халықаралық сөз бостандығын қорғау қорының басшысы Қарлығаш Жаманқұлова еліміздің Ата заңында адам құқықтарын қорғау кепілдіктерін кеңейтуді ұсынды.