Қазақстанда қай жерде тамақтану арзан: асхана, кафе және мейрамхана бағалары

Қазақстанда қоғамдық тамақтану орындарының саны артқанымен, мәзір арзандаған жоқ, бағалар өсіп келеді. Бүгінде қай жерде түскі ас ішіп, жеңіл тамақтанып немесе кешкі ас ішу тиімді екенін Zakon.kz анықтады.

Алматы кафе мен мейрамхана саны бойынша көш бастап тұр

ҚР Ұлттық статистика бюросының соңғы есептеулеріне сәйкес, Қазақстанда 19 588 қоғамдық тамақтану орны бар. Бұл 2025 жылмен салыстырғанда 17,5%-ға көп. Ал 2024 жылы олардың саны 16 674 болған.

Қоғамдық тамақтану орындарының ең көбі Алматыда – 3 522. Астанада – 2 761, Қарағанды облысында – 1 275 орын.

Алайда мейрамханалар саны бойынша Астана көш бастап тұр – 654 мейрамхана. Одан кейін Алматы – 602 және Батыс Қазақстан облысы – 248 мейрамхана.

Кафелер саны Алматыда ең көп – 1 036, Астанада – 809, Қарағанды облысында – 485.

Бірақ қоғамдық тамақтану орындарының көп болуы бағаның төмендегенін білдірмейді. Мәселен, 2026 жылғы қаңтар-ақпанда мейрамханадағы кешкі ас 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 15,3%-ға, ал фастфуд бағасы 12,7%-ға қымбаттаған.

Асханалардағы тамақ та айтарлықтай қымбаттап жатыр. 2025 жылғы қаңтардың өзінде асханадағы түскі ас бір жылда 13,4%-ға өскен. Ал мейрамхана мен кафе қызметтері жалпы 7,8%-ға, жылдам тамақтану орындарының қызметтері 12,8%-ға қымбаттаған.

Сонымен қатар халық шығынына қатысты статистика нарықтың басқа қырын көрсетеді. 2025 жылдың төртінші тоқсанында бір қазақстандық үйден тыс тамақтануға орта есеппен 2,7 мың теңге жұмсаған. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен небәрі 0,6%-ға көп. Мұнда халықтың нақты шығыны көрсетілген, яғни бұл бір рет тамақтанғандағы орташа чек емес.

Бүгінде арзан түскі ас деп нені айтуға болады?

Ең қарапайым нұсқа – кешенді түскі ас ұсынатын асхана. Әдетте оның құрамында бірінші тағам, гарнирмен берілетін екінші тағам, салат, нан, шай немесе компот болады.

Мысалы, Шымкентте бірінші және екінші тағам, салат, нан, шай немесе компот кіретін кешенді түскі асты қазір 2 000-2 200 теңгеге табуға болады.

Тек бірінші тағамды нан және сусынмен бірге алу – 1 200 теңге, ал екінші тағамды салат, нан және сусынмен бірге алу – 1 500 теңге.

Бұл нақты бір кешенді түскі астың бағасы емес, арзан санаттағы тамақтану орындары бойынша орташа көрсеткіш.

Дегенмен кәдімгі асханалардан бұдан да арзан нұсқаларды табуға болады. Мысалы, Алматыдағы асхана форматындағы орындарда баға 4 000 теңгеге дейін, ал кейбір кафе-асханаларда 2 000-3 500 теңге аралығында кездеседі.

Донер – тиімді фастфуд нұсқасы

Жылдам тамақтану кезінде қалалар арасындағы баға айырмашылығы аздау. Қазақстанда фастфуд санатындағы комбоның орташа бағасы шамамен 3 300-3 500 теңге.

Numbeo деректеріне сәйкес, McDonald's немесе соған ұқсас фастфуд орнындағы комбоның орташа бағасы Алматыда – 3 800 теңге, Астанада – 3 500, Шымкентте – 3 000, Атырауда – 3 150 теңге.

Алайда комбо алмай, тек бір донермен шектелсеңіз, әлдеқайда аз ақша жұмсауға болады.

Мысалы,

• Атырауда бір дәмханада тауық етінен жасалған донер 1 450 теңге, ал картоп фри мен сусын қосылған комбо 2 650 теңге тұрады. Басқа бір жерде классикалық донердің бағасы – 1 590 теңге.
• Шымкентте баға одан да төмен: лаваштағы тауық донерін 1 090 теңгеге, ал кейбір орындардан тауық донерін 900 теңгеге табуға болады.
• Астанада бір дәмханада кәдімгі тауық донері шамамен 1 490 теңге, ал донер, фри және сусыннан тұратын комбо шамамен 3 450 теңге тұрады.

Ең арзан мейрамханалар қай қалада?

Мейрамханаларға келгенде жағдай өзгереді. Салыстыру үшін орта деңгейдегі мейрамханада сусынсыз екі адамға арналған үш тағамнан тұратын кешкі астың құнын алып, оны бір адамға есептеуге болады.

• Алматыда мұндай кешкі ас екі адамға шамамен 20 500 теңге, яғни бір адамға 10 250 теңге тұрады.
• Астанада – екі адамға шамамен 16 500 теңге, бір адамға 8 250 теңге.
• Шымкентте – екі адамға шамамен 15 250 теңге, бір адамға 7 625 теңге.
• Атырауда – екі адамға шамамен 16 500 теңге, бір адамға 8 250 теңге.

Әрине, Алматының өзінен де арзанырақ орындар табуға болады. Мысалы, қарапайым кафе форматындағы орындарда орташа баға 5 000-10 000 теңге болуы мүмкін. Ал жоғары деңгейлі мейрамханаларда есеп 10 000 теңгеден басталып, одан әлдеқайда қымбат болуы ықтимал.

Табыс өссе де, шығын да артып келеді

Қоғамдық тамақтану нарығы кеңеюін жалғастыруда. 2025 жылы тамақтану және сусындар саласында көрсетілген қызметтердің көлемі 2,1 трлн теңгені құрады.

Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, қазақстандықтардың тұтынушылық шығындарында үйден тыс тамақтануға жұмсалатын қаражаттың үлесі аз. 2025 жылы кафе, мейрамхана, асхана және осыған ұқсас қызметтерге үй шаруашылықтарының барлық тұтынушылық шығынының шамамен 2,3%-ы жұмсалған.

Салыстыру үшін, АҚШ-та мейрамхана, жеткізу қызметі және дайын тағамға жұмсалатын шығындар тұтынушылық шығындардың 5%-ын құрайды. Америкалық отбасылар үйден тыс тамақтануға жылына орта есеппен 3 945 доллар жұмсаған.

Германияда "мейрамханалар мен қонақүйлер" санаты үй шаруашылықтарының тұтынушылық шығындарының 6,8%-ын алады. Бұл статистикада мейрамхана шығындары қонақүй қызметтерімен бірге есептелетіндіктен, көрсеткіш Қазақстандағыдан сәл кеңірек.

Италияда мейрамхана мен қонақүйге жұмсалатын шығындардың үлесі шамамен 6%. Istat-тың соңғы мәліметтеріне сәйкес, италиялық отбасылар тұтынушылық шығындарының шамамен 5,9%-ын осы санатқа жұмсайды.

Ресейде бұл көрсеткіш Қазақстандағыға жақын – тұтынушылық шығындардың шамамен 2,8%-ы.