Қазақстанда әскери қызметке шақыру ережесі жаңартылды

Үкіметтің 2025 жылғы 31 желтоқсандағы қаулысымен ҚР азаматтарын әскери қызметке шақыруды ұйымдастыру және өткізу қағидаларына өзгерістер енгізілді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Атап айтқанда, ережелер жаңа редакцияда жазылған.

Қағидалар азаматтарды шақыруды ұйымдастыру және өткізу тәртібін айқындайды:

• мерзімді әскери қызметке;
• запастағы офицерлердің әскери қызметіне;
• әскери жиындарға;
• жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайында және соғыс уақытында.

Қағидалар әскери қызметке шақырылуға жататын азаматтарды шақыру күн тәртібі бойынша жүзеге асырылатынын көздейді.

Күн тәртібінде келесі мәліметтер бар:

• шақырылатын азаматтың тегі, аты, әкесінің аты және туған күні;
• күн тәртібін жіберген органның атауы;
• азаматқа келу қажет органның мекенжайы;
• күн тәртібін жолдау күні;
• жергілікті әскери басқару органына келу күні мен уақыты;
• азаматты шақырудың мақсаты.

Әдетте, азаматты келесі мақсаттармен шақырады:

• медициналық куәландыруға немесе тексеруге;
• зерттеу жүргізу;
• шақыру комиссиясының отырысы немесе әскери қызмет өткеру үшін әскери бөлімге (мекемеге) жіберу үшін;
• әскери қызметке тағайындалуын айқындау үшін.

Жұмыс беруші ұйымдардың басшылары жергілікті әскери басқару органдары шақырылған кезде қызметкерлерді хабардар етуді ұйымдастырады, сондай-ақ оларға уақтылы келу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

Қызметкерді әскери жиындарға шақыру туралы хабарламаны қорғаныс істері жөніндегі басқармалар (бөлімдер) жұмыс (оқу) орны бойынша әскерге шақырылған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде жібереді.

Шақыру өткізу

Қорғаныс істері жөніндегі департаменттер тиісті жылдың 1 ақпаны мен 1 тамызына дейінгі мерзімде қорғаныс істері жөніндегі басқармаларға (бөлімдерге) азаматтарды шақыруға бөлінген тапсырмасы бар бақылау медициналық қарап-тексеруді жүргізу және әскери командаларды жіберу кестесін жібереді.

ҚР Қарулы Күштерін, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарын уақтылы және сапалы жасақтауды қамтамасыз ету үшін азаматтарды мерзімді әскери қызметке кезекті шақыруға дайындау кезеңінде жергілікті әскери басқару органдары мерзімді әскери қызметке шақырылуға жататын азаматтарды зерделеуді ұйымдастырады және жүргізеді.

Әскерге шақырылушыларды зерделеу қорғаныс істері жөніндегі басқармаларда (бөлімдерде) мәліметтерді жоспарлы жинақтау негізінде жүзеге асырылады:

• денсаулық жағдайы туралы;
• жұмыс (оқу) орны туралы; білімінің болуы туралы;
• отбасы құрамы туралы;
• жүргізуші куәлігінің болуы туралы;
• ҚР аумағында болу туралы;
• адамның қылмыстық құқық бұзушылық жасауының болуы не болмауы туралы және екі кезеңде жүргізіледі.

Қорғаныс істері жөніндегі бағынысты басқармаларда (бөлімдерде), қорғаныс істері жөніндегі департаменттерде зерделеу жүргізуді ұйымдастыру үшін мынадай іс-шаралар жүргізіледі:

• әскерге шақырылушыларды зерттеу жоспары жасалады;
• зерделеуді жүргізуді бақылауды жүзеге асыру үшін қорғаныс істері жөніндегі департаменттердің жеке құрамын бекіте отырып әскерге шақырылушыларды зерделеуді ұйымдастыру және өткізу туралы бұйрық шығарылады;
• зерттеуді дайындау және өткізу барысын бақылау жүзеге асырылады.

Қорғаныс істері жөніндегі басқармаларда (бөлімдерде) әскерге шақырылушыларды зерделеуді жүргізу үшін мынадай іс-шаралар өткізіледі:

• әскерге шақырылушыларды даярлау және зерделеу жоспары жасалады;
• әскерге шақырылушыларды зерттеуді ұйымдастыру және өткізу туралы бұйрық шығарылады;
• зерделеуді жүргізетін лауазымды адамдарды бекіте отырып, зерделеуге жататын әскерге шақырылушылардың тізімдері жасалады;
• әскерге шақырылушыларды өткізу кестесі мен зерделеу мерзімдері жасалады;
• Заңның 17-бабының 4-тармағында көрсетілген мәліметтер мемлекеттік органдардың мемлекеттік ақпараттық жүйелерінің өзара іс-қимылын қамтамасыз ету арқылы сұратылады.
• Әскерге шақырылушыларды іріктеуге және зерделеуге Қарулы Күштер, басқа да әскерлер мен әскери құралымдар мен арнаулы мемлекеттік органдар өкілдерінің қатысуымен бірлесіп жол беріледі.

ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің (ҰҚК ШҚ) Мемлекеттік күзет қызметі мен Шекара қызметін жасақтау үшін әскерге шақырылушыларды іріктеу және зерделеу басым тәртіппен жүзеге асырылады.

Қорғаныс істері жөніндегі басқармаларда (бөлімдерде) зерделенген әскерге шақырылушылардың тізімі қорғаныс істері жөніндегі департаментке 28 ақпан мен 28 тамызға дейін ұсынылады.

Азаматтарды мерзімді әскери қызметке кезекті шақыруды жүргізу барысында зерделеуден өтпеген әскерге шақырылушылар медициналық куәландыруға жіберілгенге дейін зерделенеді.

Азаматтарды әскери қызметке шақыруды жергілікті атқарушы органдар ұйымдастырады және қамтамасыз етеді.

Жергілікті атқарушы органдар жергілікті әскери басқару органдарын жабдықталған әскерге шақыру және жинау пункттерімен, оларды күтіп-ұстауды, дәрі-дәрмектермен, құрал-саймандармен, өртке қарсы, Медициналық және шаруашылық мүлікпен, автомобиль көлігімен, сондай-ақ байланыс және күзет құралдарымен қамтамасыз етеді:

• есепке алу-шақыру жұмыстарын жүргізу;
• медициналық куәландыруды және бақылау медициналық қарап-тексеруді жүргізу;
• психологиялық зерттеу жүргізу;
• әскери командаларды қалыптастыру және оларды әскери қызмет өткеру орындарына әскери бөлімдерге (мекемелерге) жіберуді ұйымдастыру.

Құрама пунктте болуы керек:

• қорғаныс істері жөніндегі басқармалардан (бөлімдерден) келетін әскерге шақырылушыларды орналастыруға арналған үй-жай;
• әскерге шақырылушыларды санитарлық өңдеуге арналған үй-жай (монша, душ) ;
• әскерге шақырылушылармен тәрбие жұмысын жүргізуге арналған үй-жай;
• қажетті жарақтары бар әрбір маман-дәрігерге бір бөлме есебінен медициналық тексеруге арналған үй-жай;
• флюорографиялық тексеруге арналған үй-жай не жылжымалы рентген-кешен;
• әскерге шақырылушыларға психологиялық зерттеу жүргізуге арналған үй-жай;
• тамақтану бөлмесі;
• әскери командаларға жүру жолына тамақ сақтауға және беруге арналған үй-жай;
• әскери командаларды қалыптастыруға арналған үй-жай;
• әскери командаларды қабылдау және алып жүру үшін келген әскери бөлімдердің (мекемелердің) өкілдерін орналастыруға арналған үй-жай;
• дезинфекциялық камералары бар санитариялық өткізгіш, екі инфекцияға арналған изолятор, санитариялық тораптар;
• әскерге шақырылушыларды құруға және саптық және спорттық сабақтар өткізуге арналған орын.

Құрама пунктте құрама пункттің қолбасшылығын, кезекші қызметті және әскери тәртіп пен тәртіпті сақтау үшін тағайындалатын басқа да адамдарды орналастыру үшін орындар көзделуге тиіс.

Үй-жайлар мен санитарлық өткізгіш санитарлық нормалар мен ережелерге сәйкес келуі керек.

Облыстарда (республикалық маңызы бар қалаларда немесе астанада) және аудандарда (облыстық маңызы бар қалаларда) азаматтарды мерзімді әскери қызметке шақыруды ұйымдастыру және өткізу үшін жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша шақыру комиссиялары құрылады.

Ережелер сонымен қатар запастағы офицерлерді әскери қызметке шақыруды ұйымдастыру және өткізу тәртібін белгілейді.

Қаулы 2026 жылғы 20 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.