Депутат жаңа Конституцияның негізгі нормаларын түсіндірді

Мәжіліс депутаты Елнұр Бейсенбаев 2026 жылғы 3 ақпанда Конституциялық реформа жөніндегі комиссия отырысында елдің Негізгі заңына қатысты президент өкілеттігіне байланысты түзетулерді түсіндірді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Елнұр Бейсенбаев жаңа Конституция жобасындағы нормалар тек Комиссия мүшелері арасында ғана емес, жалпы қоғамда да мұқият талқыланып жатқанын атап өтті.

"Конституция жобасының 43-бабының 1-тармағында президент жеті жылға бір рет сайланатыны көрсетілген. Бұл – биліктің монополиялануына жол бермейтін нақты норма. Өздеріңіз білесіздер, бұл ереже 2022 жылғы реформа барысында енгізілген. Бұл да жаңа Конституцияның негізгі қағидаттарының көрінісі", – деді ол.

Сонымен қатар, оның айтуынша, Конституцияның 43-бабының 5-тармағында осы баптың бірінші тармағындағы ережелер өзгермейтіні тікелей жазылған.

"Мерзімге қатысты осындай шектеу енді Конституциялық сот судьяларына, Жоғарғы сот төрағасына және Бас прокурорға да қолданылады. Бұл халық алдындағы жауапкершілік пен әділдік қағидаттарының мызғымастығын көрсетеді. Бұрын мұндай нормалар болмаған, енді енгізілді", – деді мәжілісмен.

Ол сондай-ақ Конституцияның 45-бабының 3-тармағына назар аударды.

"Президенттің жақын туыстары саяси немесе басқарушылық лауазымдарды атқара алмайды. Әлемде мұндай мысалдар бар: посткеңестік елдерде де, дамыған мемлекеттерде де кейде президенттің туыстары жоғары қызметтерге тағайындалып жатады, бұл тәуекелдер туғызады. Ал Қазақстанда мемлекеттік қызметтің отбасылық бизнеске айналуына жол берілмейді және бұл Конституцияда бекітілген. Бұл шешім 2022 жылғы референдумда расталып, халық тарапынан қолдау тапқан. Бұл норма жаңа Конституцияда да негізгі болып қала береді", – деп түйіндеді Елнұр Бейсенбаев.

Сонымен қатар ол халық билігінің тетігі – жалпыхалықтық референдум екенін атап өтті: егер осы Конституция жобасы қабылданса, Парламенттің Конституцияға өзгерістер енгізу жөнінде заңнамалық құқығы болмайды. Негізгі заңға түзетулер енгізудің жалғыз факторы – халықтың өзі болмақ.