Алаяқтар қазақстандықтарды қалай алдайды – ең көп таралған айла-тәсілдер аталды

2026 жылғы 19 тамызда Астана прокуратурасы басқармасының прокуроры Талант Қалиев журналистерге арналған баспасөз брифингінде алаяқтардың қазақстандықтарды алдау үшін жиі қолданатын айла-тәсілдерін айтып берді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Оның айтуынша, ең көп таралған айлалардың бірі банк қызметкерінің қоңырау шалуынан басталады. Алаяқ өзін банк қызметкері ретінде таныстырып, азаматтың атына несие рәсімдеуге әрекет жасалғанын немесе рұқсат етілмеген операция жүргізілгенін хабарлайды.

"Одан кейін әңгімеге құқық қорғау органдарының жалған қызметкері қосылуы мүмкін. Ол азаматты ақшаны "қауіпсіз шотқа" аударуға көндіреді. Банктер мен мемлекеттік органдар ақшаны "сақтап қалу" үшін оны белгісіз тұлғалардың шоттарына аударуды талап етпейді. Алаяқтар сондай-ақ несие мақұлданғаны немесе оның мәртебесі өзгергені туралы SMS хабарламалар жібереді. Сілтеме жалған сайтқа апарады. Онда адамның телефон нөмірі, жеке куәлік деректері, банк картасының мәліметтері мен растау кодын енгізуін сұрауы мүмкін. Кейін бұл ақпарат ақша ұрлау үшін пайдаланылуы ықтимал", – деді Қалиев.

Ол заманауи технологиялардың көмегімен қылмыскерлер туыстың дауысын айнытпай салып, төтенше жағдай болғанын айтып, шұғыл түрде ақша беруді сұрай алатынын атап өтті.

Мұндай жағдайда тек естіген дауысқа сенуге болмайды. Туысыңызға өзіңіз білетін нөмір арқылы қайта қоңырау шалып, оның шынымен көмекке мұқтаж екеніне көз жеткізу қажет.

Спикер сондай-ақ дропперлік үшін жауапкершілік қарастырылғанын еске салды.

"Банк картаңызды, шотыңызды немесе банк қосымшасына кіру мүмкіндігін сыйақы үшін басқа адамдарға беруге келіспеңіз. Мұндай шоттар арқылы басқа азаматтардан ұрланған ақша аударуы мүмкін. 2025 жылғы 16 қыркүйектен бастап Қазақстанда Қылмыстық кодекстің 232-1-бабы күшіне енді. Ол дропперлік үшін қылмыстық жауапкершілікті көздейді. Жағдайға байланысты жаза мүлікті тәркілеумен бірге 7 жылға дейін бас бостандығынан айыруға дейін жетуі мүмкін. Бірнеше ондаған мың теңге үшін бірнеше жылға бас бостандығынан айырылудың қажеті жоқ", – деп ескертті прокурор.

Қазақстандықтар өздерін қалай қорғай алады?

Талант Қалиев азаматтарға мынадай кеңес берді:

• ешкімге SMS-кодтарды, құпия сөздерді, CVV/CVC кодтарын және банк картасының деректерін айтпаңыз;
• егер сізге банк немесе мемлекеттік орган қызметкері ретінде қоңырау шалып, ақша аударуды талап етсе, әңгімені тоқтатып, ресми нөмірге өзіңіз қайта қоңырау шалыңыз;
• бейтаныс адамдардың нұсқауы бойынша телефонға қашықтан қол жеткізуге арналған қосымшаларды орнатпаңыз;
• күмәнді сілтемелерге өтпеңіз;
• қысымға ұшырап, қаржылық шешім қабылдамаңыз.

"Алаяқтар әдейі шұғыл әрекет ету қажет деген әсер қалыптастырады: дереу әрекет етуді талап етеді, ақшаңыздан айырылып қалатыныңызбен қорқытады немесе болған жағдайды ешкімге айтпауды сұрайды. Негізгі қағида – тоқтаңыз және ақпаратты тексеріңіз. Телефонды қойып, банкке, туысыңызға немесе тиісті мемлекеттік органға өзіңіз хабарласыңыз. Қосымша бірнеше минут ақшаңызды сақтап қалуы мүмкін. Есіңізде болсын: "қауіпсіз шот" деген болмайды, ал SMS-код пен банк картасының деректерін бөгде адамдарға беруге болмайды", – деді Қалиев.

Бұған дейін алаяқтардың азаматтарды "ақшаңыз табылды" деп қайта алдаудың жаңа тәсілін ойлап тапқанын жазған болатынбыз.