Теміржолдың өткізу мүмкіндігі шектелген кезде жүктерді тасымалдау кезектілігі бекітілді

Көлік министрінің міндетін атқарушы 2026 жылғы 14 қазандағы бұйрығымен Теміржол көлігімен жүк тасымалдау қағидаларына толықтырулар енгізді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Қағидаларға "инфрақұрылым учаскесінің өткізу қабілеті" деген жаңа ұғым қосылды. Ол белгілі бір теміржол учаскесі арқылы бір тәулікте өткізуге болатын пойыздар мен пойыз жұптарының ең көп санын білдіреді. Бұл көрсеткіш инфрақұрылым мен жылжымалы құрамның техникалық және технологиялық мүмкіндіктеріне, сондай-ақ пойыздар қозғалысын ұйымдастыру тәсілдеріне байланысты анықталады. Есептеу кезінде әртүрлі санаттағы пойыздардың қозғалысы да ескеріледі.

Құжатта теміржол учаскесінің өткізу қабілеті жеткіліксіз болған жағдайда жүк жөнелтушілердің өтінімдерін (жоспарларын) қарау және жүктерді тасымалдау кезектілігі белгіленді.

Белгілі бір бағытта теміржолдың өткізу қабілеті жеткіліксіз болса, тасымалдаушы өтінімдерді қарау, келісу және тасымалдау қызметтерін көрсету кезінде мына тасымалдарға басымдық береді:

• пойыздар қозғалысын қалпына келтіру және өрт сөндіру үшін қажетті тасымалдар;
• төтенше немесе соғыс жағдайы енгізілген кезде әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарын жоюға арналған жүктерді тасымалдау. Бұл тасымалдар "Соғыс жағдайы туралы", "Жұмылдыру дайындығы мен жұмылдыру туралы" және "Азаматтық қорғау туралы" заңдарға сәйкес жүзеге асырылады.
• арнайы және әскери тасымалдар;
• барлық қатынас түрлеріндегі контейнерлік тасымалдар;
• халықаралық транзиттік жүк тасымалдары;
• басым тауарлар тізбесіне енгізілген, терең өңделген өнімдерді ел ішінде және экспортқа тасымалдау, сондай-ақ тасымалдаушының тарифтік прейскурантына сәйкес энергетикалық көмірсутек жүктерін мамандандырылған жылжымалы құраммен тасымалдау;
• тез бұзылатын жүктер мен әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының тізбесіне енгізілген жүктерді, сондай-ақ жылыту маусымында энергетикалық кәсіпорындар мен коммуналдық-тұрмыстық секторға арналған көмірді тасымалдау;
• отандық өндірушілерге (зауыттарға) өнім шығару және өндірістің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету үшін қажетті шикізат, жинақтаушы бөлшектер мен жабдықтарды жеткізу;
• энергетикалық шикізат жүктерін әмбебап теміржол жылжымалы құрамымен экспортқа тасымалдау;
• жоғарыдағы тізбеге кірмеген өзге жүктерді тасымалдау.

Бір кезектілік санатына жататын жүктерді тасымалдауға бірнеше өтінім түсіп, инфрақұрылымның өткізу қабілеті олардың барлығын бір мезгілде орындауға мүмкіндік бермесе, тасымалдаушы магистральдық теміржол желісінің қолжетімді өткізу және тасымалдау мүмкіндігін осы өтінімдер арасында пропорционалдық коэффициентін қолдана отырып, автоматтандырылған түрде бөледі.

Пропорционалдық коэффициенті инфрақұрылым учаскесінің қолжетімді өткізу және тасымалдау мүмкіндігін нақты бағыт бойынша сол кезектілік санатына жататын өтінімдерде көрсетілген тасымалдардың жалпы көлеміне бөлу арқылы есептеледі.

Егер осы коэффициентпен есептелген тасымал көлемі инфрақұрылым учаскесінің өткізу қабілетінен асып кетсе, тасымалдаушы жүк жөнелтушіге балама бағытты немесе басқа тасымалдау мерзімін ұсынады.

Сонымен қатар әрбір кезектілік санаты бойынша өткізу және тасымалдау мүмкіндігінің 5%-ына дейінгі бөлігі жоспарлы кезең аяқталғаннан кейін берілген өтінімдерді келісу үшін резервке қалдырылады.

Бұйрық 20 желтоқсаннан бастап қолданысқа енгізіледі.