Проблемалық кредиттер қоры сатып алатын активтерге қойылатын талаптар бекітілді

Үкіметтің 2026 жылғы 9 шілдедегі қаулысымен "проблемалық кредиттер қоры" АҚ қызмет түрлерін, сондай-ақ ол сатып алатын (сатып алған) активтерге және талап ету құқықтарына қойылатын талаптарды жүзеге асыру қағидалары бекітілді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Кредиттер мынадай критерийлерге сәйкес келген жағдайда талап ету құқықтарын Қор сатып алады:

• мерзімі өткен берешегі бар кредиттер кемінде 3 рет қайта құрылымдалған;
• мемлекет қатысатын заңды тұлғаларды қоспағанда, кредиттер қарыз алушыларға берілді;
• кредиттер бойынша міндеттемелер мүлік кепілімен қамтамасыз етілген;
• қарыз алушының негізгі қызмет түрі мыналарға жатпайды: орман және балық шаруашылығы, сумен жабдықтау, кәріз жүйелері, қалдықтарды жинау мен бөлуді бақылау, қаржылық және сақтандыру қызметі, ғылыми және техникалық қызмет және басқалары.

Басқару келесі жолдармен жүзеге асырылады:

• сатып алынған талап ету құқықтары бойынша берешекті өндіріп алу;
• активтер, оның ішінде құқықтар (талаптар) бойынша берешекті қайта құрылымдау, негізгі борышты және (немесе) сыйақыны, комиссияны, тұрақсыздық айыбын (айыппұлдар, өсімпұлдар), өзге де берешекті толық немесе ішінара есептен шығару және (немесе) олардың күшін жою, көрсетілген әрекеттер нәтижесінде туындайтын ықтимал залалдарды тану;
• мүліктік жалдау (жалға беру);
• активтерді сату;
• сенімгерлік басқаруға беру;
• талап ету құқықтарын сатып алушыға (инвесторға) беру;
• банктік қарыз шарты бойынша міндеттемені орындау мерзімі қатарынан күнтізбелік тоқсан күннен асып кеткен банктік қарыздар бойынша берешекті өндіріп алу үшін коллекторлық агенттіктерді тарту, сондай-ақ Заңның 61-бабының 9-тармағына және 62-бабының 2-тармағына сәйкес төлем талабын қою арқылы қарыз алушының банктік шоттарындағы ақшаға даусыз тәртіппен өндіріп алуды қолдану;
• консервациялау;
• Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де тәсілдер.

Сондай-ақ, Қор жүзеге асыруға құқылы қызмет түрлері анықталды:

• жарғылық капиталды қалыптастыру үшін акциялар, сондай-ақ өз қызметін қаржыландыру үшін облигациялар шығару;
• меншікті орналастырылған акциялар мен облигацияларды сатып алу;
• оларды сатып алу туралы шешім қабылдау мақсатында бұрын банктер болып табылған банктер немесе заңды тұлғалар активтерінің, құқықтарының (талаптарының) сапасын бағалау;
• Ұлттық Банктен және банктерден күмәнді және үмітсіз активтерді, өзге де құқықтарды (талаптарды) және активтерді сатып алу, оларды басқару, оның ішінде сенімгерлік басқаруға беру, оларды иелену немесе сату арқылы.
• банктер шығарған акцияларды немесе облигацияларды бағалау;
• заңды тұлғалардың, оның ішінде құқықтары (талаптары) банктерден немесе бұрын банктер болып табылған заңды тұлғалардан сатып алынған заңды тұлғалардың акцияларын немесе жарғылық капиталындағы қатысу үлесін сатып алу, оларды басқару, оның ішінде сенімгерлік басқаруға беру, иелену немесе өткізу арқылы;
• банктер шығарған акцияларды немесе облигацияларды сатып алу, оларды басқару, оның ішінде сенімгерлік басқаруға беру немесе сату арқылы;
• бұрын банктер болып табылған банктерден немесе заңды тұлғалардан сатып алынған немесе алынған мүлікті мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру немесе мұндай мүлікті өтеулі уақытша пайдаланудың өзге нысанын пайдалану, оны сенімгерлік басқаруға беру;
• банктерден немесе бұрын банктер болып табылған заңды тұлғалардан сатып алынған құқықтарды (талаптарды) және басқа да активтерді секьюритилендіру жөніндегі операциялар;
• күмәнді және үмітсіз активтерді сатып алатын ұйым құру (сатып алу) ;
• бұрын банктер болып табылған заңды тұлғалардан жарғылық капиталдағы акциялар мен қатысу үлестерін қоса алғанда, құқықтарды (талаптарды) немесе өзге де активтерді сатып алу, оларды басқару, оның ішінде сенімгерлік басқаруға беру немесе оларды өткізу арқылы.
• бағалы қағаздар мен өзге де қаржы құралдарын сатып алу, сондай-ақ ақшаны екінші деңгейдегі банктерде, Ұлттық банкте банктік шот және банктік салым шарттары талаптарында орналастыру;
• бұрын банктер болып табылған банктердің және (немесе) заңды тұлғалардың ақылылығы, мерзімділігі және қайтарымдылығы шарттарында қаржыландыру;
• стресстік активтерді басқару жөніндегі еншілес ұйымдардың қызметтерін сатып алу;
• ҚР Үкіметі мен Ұлттық банк әзірлеген және бекіткен арнайы бағдарламаларды іске асыру;
• активтер, оның ішінде құқықтар (талаптар) бойынша берешекті қайта құрылымдауды жүргізу, негізгі борышты немесе сыйақыны, комиссияны, тұрақсыздық айыбын (айыппұлдар, өсімпұлдар), өзге де берешекті есептен шығару немесе оның күшін жою, активтерді басқару және оларды іске асыру, көрсетілген әрекеттер нәтижесінде туындауы мүмкін залалдарды тану;
• банктерден немесе бұрын банктер болып табылған заңды тұлғалардан сатып алынған немесе алынған және халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес активтер ретінде ескерілетін құқықтарды (талаптарды) өтеу есебіне қабылданған мүлікті сату және мүліктік жалдауға (жалға алуға) немесе сенімгерлік басқаруға беру;
• орындалуы тоқтатылған міндеттемелерді ішінара немесе толық есептен шығару (кешіру) ;
• банктік қарыз шарты бойынша міндеттемені орындау мерзімін қатарынан күнтізбелік 90 күннен артық кешіктіре отырып, банктік қарыздар бойынша берешекті өндіріп алу үшін Коллекторлық агенттіктерді тарту, сондай-ақ төлем талабын қою арқылы Қарыз алушының банктік шоттарындағы ақшаға даусыз тәртіппен өндіріп алу.

Қаулы 2026 жылғы 25 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.