Қазақстанда цифрлық демократия қалыптасуда – Мәулен Әшімбаев

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауында парламенттік реформаның цифрлық трансформациямен тікелей байланысты екені атап өтілді.

Президенттің пікірінше, қоғамның сұранысын ескеріп, тиімді, ашық және жылдам жұмыс істейтін өкілдік билік құру үшін жаңа технологиялар мен жасанды интеллектіні енгізу маңызды.

Сенат төрағасы Мәулен Әшімбаев Turkystan газетіндегі "Реформалардың мәні – 5: Ықпалды Парламент" мақаласында цифрлық демократияның мәнін түсіндірді. Оның айтуынша, Қазақстан қазіргі таңда жасанды интеллектіні мемлекеттік және квазимемлекеттік сектордың барлық саласына енгізіп жатыр.

Электрондық үкіметтен электрондық Парламентке көшу – тек техникалық жаңалық емес. Бұл – адам факторынан туындайтын бұрмалануды азайтып, қоғам мен билік арасындағы тұрақты диалогты қамтамасыз ететін цифрлық демократияның негізі.

Әлемдік тәжірибеде цифрлық құралдар парламенттік өкілділікті қайта анықтап жатыр. Қоғам әлеуметтік желілер, сауалнамалар, өтініштер мен тақырыптық өтініштердің алгоритмдік талдауы арқылы Парламенттің күн тәртібіне тікелей әсер ете алады. Бұл депутаттардың қоғаммен байланысын жылдам әрі ашық етуге мүмкіндік беріп, тұрақты диалог моделіне көшуге жол ашады.

Жасанды интеллект екінші желі ретінде нормативтік актілерді талдау, заңдардың орындалуын қадағалау, реттеуші ұсыныстар жасау және заңнамалық үдерістердің тиімділігін арттыруға қолданылады. Электронды Парламенттер заңның орындалуын бақылауды деректерге негіздеуді қамтамасыз етеді, ал депутаттық мандат тек санмен емес, қоғамның сұранысына жылдам жауап беру қабілетімен өлшенеді.

Мәулен Әшімбаев атап өткендей, цифрлық Парламенттің басты артықшылығы – жылдамдық пен сапа, ашықтық пен кәсібилік, саяси бәсекелестік пен технологиялық құзыреттілікті үйлестіру. Ол қазіргі заманғы депутаттың қоғаммен байланысын нығайтып, өкілдік ету функциясын тек құқықтық мәртебеден бөлек, коммуникативтік құзыретке айналдырады.

Әлемдік тәжірибеде парламенттік жүйелер "тұрақты диалог" моделіне көшіп, депутаттар қоғамдық пікірдің цифрлық панелін, сауалдарды қадағалау жүйесін және тақырыптық өтініштердің алгоритмдік аналитикасын белсенді қолдануда. Мұның бәрі парламенттік өкілділіктің сапасын арттырады, ашықтық пен жауапкершілікті күшейтеді.

Мәулен Әшімбаев атап өткендей, алдағы жылдарда Қазақстан Парламентінде жылдамдық пен сапа, ашықтық пен кәсібилік, саяси бәсекелестік пен технологиялық құзыреттілікті үйлестіру қажет. Президенттің алдағы үш жылдағы мақсаты – елімізді толық цифрлық елге айналдыру, ал жаңа біртұтас Парламент бұл стратегияның өзегі әрі озық үлгісі болады.

Қорытындылай келе, цифрлық демократия идеясы – тек технологиялық жаңалық емес, ол билік пен қоғам арасындағы байланысты тереңдететін, парламенттік өкілділіктің сапасын арттыратын стратегиялық қадам. Электронды Парламент азаматтарға заң шығарушы билікке тікелей қатысу мүмкіндігін береді, шешім қабылдау үдерісін ашық әрі тиімді етеді, және Қазақстанды цифрлық демократияның озық үлгісіне айналдырады.