Қазақстанда арнайы құқықтық режим құру ұсынылды

Әділет министрі Ерлан Сәрсембаев Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның 2026 жылғы 24 қаңтардағы алғашқы отырысында Конституцияда жекелеген аумақтарға арнайы мәртебе берудің, оны бекітудің маңыздылығына тоқталды, деп хабарлайды Zakon.kz.

Ерлан Сәрсембаев Конституцияда осы тұсты бекіту аталған тетікті институцияландыруға және оған жүйелі, ашық және заңды түрде салыстырмалы сипат беруге мүмкіндік берілетінін атап өтті.

"Аумақтың ерекше мәртебесі өзінің құқықтық табиғаты бойынша құқықтық реттеудің жалпы режимінен тыс қарастырылатындығында болып табылатынын атап өту маңызды. Оларға заңмен нақты бекітілген және құқықтық мемлекет қағидаттарын қатаң сақтау жағдайында ғана тікелей конституциялық негіз болғанда рұқсат етіледі. Сондықтан конституциялық деңгейде арнайы режимдерді қолданудың шектері мен шарттарын белгілеу түбегейлі маңызға ие", – деп атап өтті ол.

Мұндай мәртебені қолдану, Әділет министрінің айтуынша, мақсаттары, мазмұны, құралдары мен қолданылу мерзімдері бойынша нақты шектеулі, сондай-ақ мемлекеттік бақылаудың тиімді тетіктерімен сүйемелденуі тиіс.

"Бұл жағдайда Конституция преференциялардың көзі емес, жалпы құқықтық режимнен кез келген ауытқу атаулы және негізделген сипатқа ие болуының кепілі болып табылады... Инвестицияларды тартуға, кәсіпкерлік бастаманы дамытуға және жаңа басқарушылық әрі технологиялық шешімдерді енгізуге ықпал ететін жағдайлар жасауда арнайы құқықтық режимдер белгіленуі мүмкін. Алайда бұл мақсаттарға заң шеңберінде және конституциялық қағидаттарды қатаң сақтай отырып қол жеткізу керек", деп сөзін толықтырды Әділет министрі.

Алайда, оның айтуынша, жекелеген аумақтарда басқару мен құқықтық реттеудің арнайы шарттарын белгілеу біздің азаматтарымыздың әлеуметтік және құқықтық кепілдіктер деңгейін төмендетпеуге тиіс. Керісінше, Әділет министрі мұндай режимдер мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыруға және құқықтық шешімдерді әлеуметтік маңызы бар нәтижелерге айналдыруға бағдарлануы тиіс деп санайды. Бұл арада жұмыс орындарын құру, инфрақұрылымды дамыту, қызметтердің қолжетімділігі мен сапасын арттыру туралы сөз болып отыр.

"Құқықтық тұрғыдан алғанда, құқықтық сенімділік пен тұрақтылық мәселесі де маңызды болып табылады. Конституциямен бекіту бірыңғай тәсілді қалыптастыруға, құқықтық реттеудің сабақтастығын қамтамасыз етуге және ерікті шешімдердің тәуекелдерін азайтуға мүмкіндік береді. Бұл арада бір реттік басқару шешімі және ситуациялық мәселелерді шешу жайлы айтылып отырмағанын баса айта кетелік. Ұсынылып отырған норма мемлекетіміздің стратегиялық мүдделеріне сай келетін ұзақмерзімді конституциялық-құқықтық негізді қалыптастыруға бағытталған. Ол Ата Заң мен құқық үстемдігі қағидаттарының шегінен аспай, қоғамдық қатынастарды икемді және атаулы реттеуге мүмкіндік беретін шеңберді белгілейді", деп сөзін түйіндеді Ерлан Сәрсембаев.

Бұған дейін Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаевтың ұсынысын жариялаған болатынбыз.