Ғалымдар ежелгі Помпей тұрғындары лас суда шомылғанын анықтады

Помпей қаласында моншалар қала Римге толық бағындырылмай тұрып-ақ болған. Ол кезде қоғамдық моншалар өркениетті демалыстың белгісі саналған. Алайда мәрмәр қаптамалар мен күмбезді төбелердің астарында жағымсыз шындық жасырынған, деп хабарлайды Zakon.kz.

Бұл туралы ақпарат Proceedings of the National Academy of Sciences ғылыми журналында жарияланды.

Ғылыми мақалада кейбір шомылатын орындардағы судың құрамы тер, тері майы және адам өмірінің басқа да қалдықтарына қаныққан ағынды суға көбірек ұқсайтыны айтылған.

79 жылы Везувий жанартауының атқылауынан күл астында қалған Помпей көбіне типтік Рим қаласы ретінде белгілі. Алайда ежелде қаланы жергілікті италиялық ақсүйектер, ең алдымен өз мәдениеті бар самниттер басқарған. Тек б.з.д. 80 жылдан кейін ғана Помпей Рим колониясына айналған.

Самниттер де римдіктер сияқты қоғамдық моншаларды жақсы көрген. Қалада кемінде бес монша кешені салынған. Ең танымалдарының қатарына шамамен б.з.д. 125 жылы тұрғызылған Стабий және Республикалық моншалар жатады. Бұл ғимараттар қоғам өмірінің орталығы, адамдар бас қосып, демалатын орын болған.

Германиядағы Майнц университетінің ғалымы Гюль Сюрмелихинди жетекшілік еткен халықаралық археологтар тобы сол кездегі моншалардағы судың қаншалықты таза болғанын анықтап көрді.

Зерттеушілер күтпеген дереккөзге – ғасырлар бойы су жүйелерінің ішінде жиналған карбонат шөгінділеріне жүгінді. Олар құдықтарда, бассейндерде, дренаж арналары мен кейінірек салынған рим акведугінде қалыптасқан.

Минералогиялық талдау 40 метр тереңдіктегі құдықтан алынған су мен моншалардағы судың арасында айқын айырмашылық бар екенін көрсетті. Помпей моншаларындағы судың құрамында көміртектің тұрақты изотоптары төмен деңгейде болған, бұл оның құрамында органикалық заттардың көп екенін аңғартады. Ал құдық суында мұндай заттар өте аз болған.

Органикалық заттардың көп болуы "антропогендік ластануды" білдіреді. Яғни Помпей моншаларындағы су құдықтағы суға қарағанда әлдеқайда лас болған. Бұған моншаға келушілердің өздері себеп болған.

Мұндай антисанитарлық жағдайдың негізгі себебі сол дәуірдегі технологиялық шектеулерге байланысты. Терең құдықтардан суды шелектер арқылы көтеру өте баяу жүрді. Зерттеушілердің есебінше, бір сағатта 900-ден 5000 литрге дейін ғана су көтеруге мүмкіндік болған. Бұл көлем купельдердегі суды күніне бір немесе екі рет қана толық ауыстыруға жеткен.

Бұған дейін ғалымдардың әлемдегі ең көне өзен аңғарын тапқанын жазғанбыз.